Apartheid

Poll without page-refresh

Article on other languages:

	del.icio.us
	Digg
	Furl
	Reddit
	Rojo
	Add to OnlyWire

Zasugerowano, aby ten artykuł zintegrować z artykułem Reżim apartheidu. (dyskusja)

Apartheid (z języka afrikaans od apart = osobno i sufiksu -heid) to teoria głosząca konieczność osobnego rozwoju społeczności różnych ras, a także bazujący na tej teorii system polityczny panujący w Republice Południowej Afryki do połowy lat 90. XX wieku, oparty na segregacji rasowej.

Termin apartheid został utworzony w latach 30. XX wieku, jako polityczny slogan został użyty we wczesnych latach 40. przez Partię Afrykanerskich Narodowców, jednak polityka apartheidu jako taka sięga wstecz ku początkom białego osadnictwa w Południowej Afryce. Po dojściu do władzy Partii Afrykanerskich Narodowców w 1948, społeczny zwyczaj apartheidu został usystematyzowany pod postacią prawa.

Historia apartheidu

Tabliczka z napisem "Tylko dla białych"

W roku 1949 wprowadzona została ustawa zakazująca mieszanych małżeństw. W roku 1950 wprowadzono prawo stawiające pod sąd białą osobę, której udowodniono stosunek seksualny z osobą innej rasy.

Wprowadzenie polityki apartheidu zostało umożliwione przez Ustawę o Spisie Ludności z roku 1950. Apartheid narzucał klasyfikację wszystkich mieszkańców na "białych", "czarnych" i "kolorowych". Kryteria klasyfikacji uwzględniały m.in. pochodzenie, wygląd i zwyczaje. Później dodano czwartą kategorię — "Azjatów", wcześniej klasyfikowanych jako "kolorowi"; jednakże kategoria "Azjatów" odnosiła się prawie wyłącznie do Hindusów. System apartheidu już w 1905 roku nadał Japończykom status "Honorowej Rasy Białej", co dawało im takie same prawa jak ludziom rasy białej. W niedługim czasie tytuł "Honorowej Rasy Białej" został rozszerzony na prawie wszystkie azjatyckie narody rasy żółtej (większość Chińczyków, Koreańczyków, Tajwańczyków itd.), co całkowicie zrównało ich prawa z rasą białą.

System apartheidu został wzmocniony przez serię praw z lat 50. XX wieku. Ustawa o Zbiorowej Przestrzeni z 1950 r. przypisała poszczególnym rasom oddzielne strefy mieszkaniowe i komercyjne. Ustawy o Ziemi z lat 1954 i 1955 zabroniły przebywania poszczególnym rasom w określonych strefach.

Wprowadzano segregację rasową w instytucjach publicznych oraz różne standardy edukacyjne, stworzono zdefiniowane rasowo kategorie zawodowe. Oddzielono też władze polityczne, jedynie biali mieli prawo głosu w wyborach do białych władz krajowych (później rozszerzono je również na kolorowych). Regiony zamieszkane przez czarnych – Transkei, Ciskei, Bophuthatswana, Venda i KwaZulu – zostały wydzielone wyłącznie dla czarnych jako bantustany, w których wprowadzono czarne władze i zamierzano docelowo uczynić z nich niepodległe państwa. Większość czarnych uzyskała obywatelstwo tych krajów i jednocześnie została pozbawiona obywatelstwa południowoafrykańskiego.

Członkostwo w związkach zawodowych było zakazane czarnym do lat 80. Każdy związek zawodowy o charakterze politycznym był zakazany. Obowiązywał też zakaz strajków.

Plaża "tylko dla białych"

Międzynarodowy sprzeciw

Apartheid był wielokrotnie potępiany przez społeczność międzynarodową.

W 1961 Republika Południowej Afryki została zmuszona do wystąpienia ze Wspólnoty Narodów przez państwa członkowskie krytyczne wobec systemu apartheidu.

W 1973 Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych ustaliło tekst Międzynarodowej Konwencji o Przeciwdziałaniu i Karaniu Zbrodni Apartheidu. Doraźną intencją Konwencji było dostarczenie podstaw prawnych do nałożenia sankcji celem wywarcia presji na rząd Republiki Południowej Afryki. Konwencja weszła w życie w 1976.

W 1986 w związku z szeroką kampanią międzynarodowego protestu przeciw apartheidowi (m.in. koncerty rockowe i pikiety pod placówkami dyplomatycznymi) i pod naciskiem opinii publicznej rządy Stanów Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii aczkolwiek niechętnie ale nałożyły na Republikę Południowej Afryki sankcje ekonomiczne w proteście przeciwko prowadzonej przez jej rząd polityce rasowej (obydwa kraje czerpały ogromne korzyści z bogactw naturalnych i strategicznego położenia RPA traktując ten kraj jako swojego sojusznika w zimnej wojnie).

Także w 1985 Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych przyjęło Międzynarodową Konwencję przeciwko apartheidowi w sporcie, która weszła w życie w roku 1988, wszystkie strony, które podpisały konwencję zobowiązały się nie utrzymywać kontaktów sportowych z państwami apartheidu. Dopiero w 1992 Międzynarodowy Komitet Olimpijski dopuścił Republikę Południowej Afryki do udziału w igrzyskach olimpijskich.

Kres polityki apartheidu

We wczesnych latach 90. XX wieku, w wyniku narastającej presji przeciwko polityce apartheidu (zarówno wewnętrznej jak i zewnętrznej), rząd Republiki Południowej Afryki na czele z prezydentem Frederickiem de Klerkiem rozpoczął demontaż systemu apartheidu . W roku 1990 rząd pod kierunkiem Partii Narodowej rozpoczął reformy zaczynając od zalegalizowania uprzednio zakazanych partii politycznych: Afrykańskiego Kongresu Narodowego (ANC), Kongresu Panafrykańskiego (PAC) i Południowoafrykańskiej Partii Komunistycznej (SACP) oraz uwolnienia więzionych czarnych działaczy.

W 1994 krajowa konstytucja została napisana na nowo. Odbyły się też pierwsze wolne wybory w historii kraju. Pierwszym czarnym prezydentem Republiki Południowej Afryki został Nelson Mandela.

Po zakończeniu apartheidu Partia Narodowa i Frederik de Klerk przez krótki okres rządzili u boku Afrykańskiego Kongresu Narodowego. Biali posiadają wciąż znaczącą reprezentację polityczną w prowincjach Zachodni Przylądek i Gauteng. Nie są też wykluczani z władzy na poziomie kraju: ministrem finansów jest Trevor Manuel , Ronald Kasrils jest ministrem służb bezpieczeństwa, Afrykaner Alexander Erwin ministrem skarbu, a były lider Partii Narodowej, Martinus van Schalkwyk jest ministrem środowiska i turystyki.

Linki zewnętrzne

Zobacz zbiór multimediów na Wikimedia Commons:
Apartheid

Pełny tekst Międzynarodowej Konwencji o Przeciwdziałaniu i Karaniu Zbrodni Apartheidu (en)

Źródło: „http://pl.wikipedia.org/wiki/Apartheid”

Ukryta kategoria: Artykuły do zintegrowania

More about Apartheid: apartheid not palestine peace, medical apartheid, apartheid in south africa, south africa apartheid, apartheid not peace, history of apartheid in south africa, american apartheid, america apartheid in nation restoration schooling shame, apartheid carter,

This article is from Wikipedia. All text is available under the terms of the GNU Free Documentation License.