Arnika górska

Article on other languages:

• Fllor_du_tabac
• Àrnica
• Prha_arnika
• Volverlej
• Arnika
• Arnica_montana
• Arnica_montana
• Arnica_des_montagnes
• Arnica_montana
• Kalninė_arnika
• Árnika_(növény)
• Valkruid
• Solblom
• Arnică
• Kaliboba
• Arnika_horská
• Navadna_arnika
• Планинска_арника
• Slåttergubbe

	del.icio.us
	Digg
	Furl
	Reddit
	Rojo
	Add to OnlyWire

Arnika górska
Systematyka wg Reveala
Domena	jądrowce
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	naczyniowe
Nadgromada	nasienne
Gromada	okrytonasienne
Klasa	Rosopsida
Rząd	astrowce
Rodzina	astrowate
Rodzaj	arnika
Gatunek	arnika górska
Nazwa systematyczna
Arnica montana L.
Status ochronny
Kategoria zagrożenia w Polsce (CzL) EX EW E [E] V [V] R Kategoria: zagrożony
Zasięg występowania
Galeria zdjęć i grafik w Wikimedia Commons

Arnika górska (Arnica montana L.), nazwy ludowe; kupalnik górski, pomórnik, tranek górski – gatunek rośliny z rodziny astrowatych. Występuje na terenach górskich i podgórskich niemal całej Europy. W Polsce występuje w Karpatach, Bieszczadach, Sudetach, na Pomorzu, Suwalszczyźnie, Śląsku.

Pokrój

Morfologia

Łodyga

Zielona, krótko omszona, prosta, osiąga 15-60 cm wysokości, wyrastająca z krótkiego kłącza. Na szczycie łodygi jeden koszyczek i dwa po bokach (rzadziej cztery).

Liście

Całobrzegie lub ząbkowane. Liście odziomkowe zebrane w rozetę, odwrotnie jajowate i wydłużone, bardzo grube, bez ogonków, z nerwem głównym wyraźnie widocznym od spodu blaszki liściowej (pięcio- siedmionerwowe). Liście łodygowe są mniejsze, zebrane w 1-3 pary, naprzeciwległe, trochę lepkie, 3-nerwowe, siedzące, obejmujące łodygę.

Kwiaty

Złotożółte lub pomarańczowożółte, zebrane w koszyczki o średnicy 6-8 cm. Dno koszyczka owłosione, zaś jego okrywa gruczołkowato owłosiona. Kwiaty środkowe rurkowate, obupłciowe, brzeżne nibyjęzyczkowe o trzech ząbkach, słupkowe (żeńskie).

Owoce

Owłosiona niełupka o dł. 4–5 mm.

Korzeń

Liczne, cienkie, brunatne

Biologia i ekologia

• Bylina. Okres kwitnienia: czerwiec (niziny) - sierpień (góry). Cała roślina jest trująca
• Występuje na pogórzu, na niżu sporadycznie. Najczęściej w piętrze alpejskim i subalpejskim, na glebach kwaśnych, do wysokości 2500 m. Można ją spotkać na polanach leśnych lub łąkach. Roślina światłolubna, ale zmnosząca okresowe zacienienie.
• W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla rzędu (O.) Nardetalia^[1].
• Liczba chromosomów 2n=38^[2]

.

Zagrożenia i ochrona

Roślina objęta ścisłą ochroną gatunkową. W Czerwonej liście roślin i grzybów Polski jest umieszczona w grupie gatunków narażonych na wyginięcie (kategoria zagrożenia V)^[3]. Wprowadzenie w XVIII wieku arniki górskiej do aptek spowodowało wzrost jej popularności wśród zielarzy i aptekarzy. Prawdopodobnie niekontrolowany zbiór przyczynił się do jej przetrzebienia. W konsekwencji wzięto ją pod ścisłą ochronę. Surowiec zielarski pochodzi z upraw.

Zastosowanie

• Roślina lecznicza:
  • Surowiec zielarski: koszyczki arniki (Anthodium Arnicae), susz używany w medycynie, kłącza (Rhizoma Arnicae).
  • Skład chemiczny: flawonoidy, laktony seskwiterpenowe (helenalina, dwuhydrohelenalina), trójterpeny, olejek eteryczny, irydoid, fenolokwasy wolne i związane, aminy, fitosterole.
  • Działanie: zewnętrznie na krwiaki, stłuczenia, obrzęki pourazowe, oparzenia, ukąszenia owadów a także do płukania jamy ustnej. Koszyczki kwiatowe mają liczne substancje czynne o działaniu przeciwzapalnym, przeciwreumatycznym i antyseptycznym. Stosowana wewnętrznie wzmacnia i uszczelnia ściany naczyń krwionośnych, działa przeciwzakrzepowo oraz poprawia krążenie krwi.
  • Zbiór i suszenie: surowiec zbiera się w początkowym okresie kwitnienia rośliny i suszy w warunkach naturalnych.

Kwiatostan arniki

Ciekawostki

Dawniej w Bawarii, w wigilię św. Jana arnikę wtykano na brzegach pól w celu ochrony przed gradobiciem. Ustawiona w oknie miała chronić przed uderzeniem pioruna.

Zobacz też

• Olej z arniki górskiej
• Rośliny tatrzańskie

Przypisy

Bibliografia