Article on other languages:
- أتروبين
- Атропин
- Atropin
- Atropin
- Atropin
- Atropine
- Atropino
- Atropina
- Atropiini
- Atropine
- Atropina
- אטרופין
- Atropin
- Atropin
- Atropina
- アトロピン
- 아트로핀
- Atropinas
- Atropine
- Atropin
- Atropina
- Atropină
- Атропин
- Atropín
- Atropin
- Atropina
- Атропин
- Atropin
- Atropin
- Атропін
- Atropene
- 阿托品
 |
del.icio.us |
 |
Digg |
 |
Furl |
 |
|
 |
Rojo |
| Add to OnlyWire |
| Atropina | |||
|
|||
| Ogólne informacje | |||
| Wzór sumaryczny | C17H23NO3 | ||
| Masa molowa | 289,369 g/mol | ||
| Identyfikacja | |||
| Numer CAS | 51-55-8 | ||
| PubChem | |||
| DrugBank | |||
| Niebezpieczeństwa | |||
 |
|||
| Klasyfikacja UE | Treść oznaczeń: T+ - silnie toksyczny |
||
| Klasyfikacja | |||
| Stosowanie w ciąży | kategoria C | ||
| Farmakokinetyka | |||
| Biodostępność | 25% | ||
| Okres półtrwania | 2 h | ||
| Wydalanie | 50% w niezmienionej formie w moczu | ||
Atropina (ATC: A 03 BA 01, S 01 FA 01) jest alkaloidem tropanowym (podobnie jak skopolamina i hioscyjamina) występującym głównie w roślinach z rodziny psiankowatych, np. pokrzyku wilczej jagodzie (Atropa belladonna), bieluniach (Datura spp.) i lulkach (Hyoscyamus spp.), w dwóch ostatnich jednak jest jej znacznie mniej niż skopolaminy). Jest to substancja zaliczana do leków cholinolitycznych, czyli parasympatykolityków, a ściślej do nieselektywnych inhibitorów receptorów muskarynowych. Właściwości roślin zawierających alkaloidy tropanowe wykorzystywano w medycynie już w starożytności. Równocześnie odnotowywano zastosowanie ich jako trucizn.
Spis treści |
Wpływ atropiny na organizm i jej zastosowanie w medycynie
- Serce – niewielkie dawki powodują ujemny efekt chronotropowy (prawdopodobnie wynik zablokowania receptorów M1 w pozazwojowych neuronach układu współczulnego, co nasila działanie acetylocholiny na receptory M2 w węźle zatokowo-przedsionkowym). W większych dawkach przyspiesza akcję serca (blokowanie wymienionych już receptorów M2 w węźle zatokowo-przedsionkowym). Innym efektem działania atropiny jest wywierany dodatni efekt dromotropowy, co zwiększa przewodzenie pobudzenia między przedsionkami i komorami serca. Pozwoliło to zastosować atropinę w leczeniu bloku przedsionkowo-komorowego związanego ze zbyt intensywną impulsacją przywspółczulną ze strony nerwu błędnego oraz usuwaniu skutków zatrucia glikozydami nasercowymi.
- Układ krążenia – na drodze jeszcze niepoznanego mechanizmu atropina w dawkach toksycznych działa wazokonstrykcyjnie (obkurczająco) na naczynia skóry.
- Ślinianki, gruczoły potowe i gruczoły w oskrzelach – zahamowanie wydzielania. W dużych dawkach również zahamowanie wydzielania przez gruczoły żołądka. Brak wydzielania potu, szczególnie u dzieci, może doprowadzić do zaburzenia mechanizmów termoregulacji i wzrostu temperatury ciała.
- Układ pokarmowy – zwalnia perystaltykę wywołaną zastosowaniem inhibitorów cholinoesterazy lub cholinomimetyków nie wpływając na normalną perystaltykę, na którą największy wpływ mają inne związki (np. cholecystokinina czy VIP)
- Mięśnie gładkie – rozkurcz mięśni pęcherza moczowego i moczowodów, słabiej na mięśniówkę dróg żółciowych. Nie wywiera wpływu na mięśniówkę macicy.
- Oko – blokując receptory muskarynowe zwieracza źrenicy prowadzą do jej rozszerzenia. Wywołuje to światłowstręt (fotofobię). Atropina działa również na mięsień rzęskowy zaburzając zdolność do akomodacji. To działanie znalazło zastosowanie w diagnostyce okulistycznej. Podawanie naprzemienne atropiny ze środkami zwężającymi źrenicę zapobiega powstawaniu zrostów podczas zapalenia rogówki lub tęczówki.
- W premedykacji stosuje się czasem atropinę, aby zapobiec bradykardii wywołanej przez leki ogólnoznieczulające.
- Ważnym zastosowaniem atropiny jest leczenie zatruć inhibitorami cholinesterazy i muskaryną zawartą w niektórych gatunkach grzybów.
- Ośrodkowy układ nerwowy – w dawkach terapeutycznych atropina nie ma większego wpływu na ośrodkowy układ nerwowy. Dawki toksyczne wywołują wzrost pobudliwości, niepokój, zaburzenia orientacji, omamy, majaczenie oraz objawy psychotyczne.
Zatrucie atropiną
Najczęściej występuje u dzieci po spożyciu owoców pokrzyku wilczej jagody, a także przedawkowanie atropiny stosowanej w celach terapeutycznych.
Objawy zatrucia
- suchość w jamie ustnej i górnych drogach oddechowych
- suchość i zaczerwienienie skóry
- tachykardia i przyspieszenie oddechu
- zaburzenia widzenia
- agresja, zaburzenia pamięci, omamy, splątanie
- zatrzymywanie moczu
- drgawki i śpiączka
- wzrost temperatury (nawet do 43°C)
Mnemotechnika
Obraz zatrutego atropiną[1]:
- Czerwony jak burak
- rozpalony jak piec
- suchy jak pieprz
- ślepy jak nietoperz
- niespokojny jak tygrys w klatce.
Leczenie zatrucia
- płukanie żołądka
- podanie środka przeczyszczającego, który działa poprzez wzrost ciśnienia osmotycznego w przewodzie pokarmowym (wskutek zwolnienia perystaltyki przez dawki toksyczne dochodzi do zalegania spożytych substancji, w tym np. jagód pokrzyku)
- diazepam w celu opanowania drgawek
- odwracalne inhibitory cholinoesterazy, np. fizostygmina, pirydostygmina, endrofonium – łagodzi działanie na ośrodkowy układ nerwowy
- cewnikowanie pęcherza moczowego aby zapobiec zastojowi moczu
Właściwości psychoaktywne
Atropina zawarta w nasionach, liściach i łodydze bieluniów oraz lulków używana była głównie przez kulturę hipisów jako narkotyk. Spożycie wywaru z liści lub kilkudziesięciu nasion objawia się: halucynacjami, nie do odróżnienia od rzeczywistości, znacznym rozszerzeniem źrenic, suchością w ustach oraz pogorszeniem pamięci.
Dawki w reanimacji
- Asystolia oraz rozkojarzenie elektromechaniczne (PEA) z częstością zespołów QRS < 60/min – 3 mg i.v. (dla dorosłej osoby) jednorazowo w bolusie (Wytyczne Europejskiej Rady Resuscytacji 2005).
- Bradykardia (zatokowa, węzłowa lub przedsionkowa, powodująca niestabilność hemodynamiczną) – 0,5 mg i.v. (pod kontrolą EKG do maksymalnie 3 mg). Dawki mniejsze niż 0,5 mg mogą paradoksalnie pogłębić bradykardię[2].
Atropina nie powinna być podawana pacjentom po przeszczepie serca, ponieważ może wywołać zaawansowany blok serca lub zatrzymanie zatokowe[3].
Przypisy
- ↑ 3 Leki układu autonomicznego. W: Ryszard Korbut: Farmakologia po prostu. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2007. ISBN 978-83-233-2334-1.
- ↑ Dauchot P, Gravenstein JS. Effects of atropine on the electrocardiogram in different age groups. Clin Pharmacol Ther 1971; 12: 274–80.
- ↑ Bernheim A, Fatio R, Kiowski W, Weilenmann D, Rickli H, Rocca HP. Atropine often results in complete atrioventricular block or sinus arrest after cardiac transplantation: an unpredictable and dose-independent phenomenon. Transplantation 2004; 77: 1181–5.
Atropina • Benzydamina • BZ • Cyklizyna • Difenhydramina • Dimenhydrynat • Hioscyjamina • Oksybutynina • Prometazyna • Skopolamina
Przeczytaj też zastrzeżenia dotyczące pojęć medycznych na Wikipedii!