Czarnuszka siewna

Article on other languages:

• Čurekot
• Pebreta
• Černucha_setá
• Echter_Schwarzkümmel
• ކަޅު_ދިރި
• Nigella_sativa
• Nigella_sativa
• سیاه‌دانه
• Nigelle_cultivée
• Rólna_kimjelčka
• Jintan_hitam
• Nigella_sativa
• קצח
• Černuška_siata
• Ryytineito
• کلونجی

	del.icio.us
	Digg
	Furl
	Reddit
	Rojo
	Add to OnlyWire

Czarnuszka siewna
1-6 Nigella sativa 7-12 N. damascena
Systematyka wg Reveala
Domena	jądrowce
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	naczyniowe
Nadgromada	nasienne
Gromada	okrytonasienne
Klasa	Ranunculopsida
Rząd	jaskrowce
Rodzina	jaskrowate
Rodzaj	czarnuszka
Gatunek	czarnuszka siewna
Nazwa systematyczna
Nigella sativa L.
Sp.Pl. 1753
Galeria zdjęć i grafik w Wikimedia Commons

Kwiat

Czarnuszka siewna (Nigella sativa L.) – gatunek rośliny z rodziny jaskrowatych. Pochodzi z Europy Południowej i Azji Zachodniej. W Polsce jest uprawiana i czasami przejściowo dziczejąca (efemerofit).

Morfologia

Łodyga

Wzniesiona i rozgałęziona o wysokości 20-50 cm.

Liście

Podwójnie pierzastosieczne o równowąskich odcinkach.

Kwiaty

Dość duże, o średnicy do 3 cm, pojedynczo wyrastające na szczycie pędów.Działki kielicha białych do bladobłękitnych z błękitnym unerwieniem i szczytach seledynowych. Działki okwiatu szerokojajowate, przekształcone w dwuwargowe miodniki osadzone na trzonkach.

Owoce

Składają się z 5 do 10 mieszków, całkowicie zrośniętych ze sobą, zwieńczonych zaschniętymi słupkami, o prawie dorównującej im długości. Zawierają czarne, trójgraniaste nasiona o smaku gorzkiej kawy i korzennym (muszkatałowym) zapachu.

Biologia i ekologia

Roślina jednoroczna. Dziko występuje na siedliskach ruderalnych i jako chwast zbożowy. Kwitnie od maja do września. Liczba chromosomów 2n=12^[1]

Zastosowanie

• Roślina lecznicza:
  • Surowiec zielarski: Nasienie czarnuszki - Semen Nigellae (Semen Melanthii, Z nasion wytwarza się olejek z czarnuszki siewnej - Oleum Nigelle (Oleum Melanthii aethereum). Nasiona zawierają dużo tłuszczu (do 40%), olejek lotny (do 1,5%), saponinę - melantynę (silnie trującą dla ryb, ale w dużych ilościach szkodliwą również dla organizmów stałocieplnych), garbniki, gorycz - nigellinę i alkaloid - damasceinę^{[potrzebne źródło]}.
  • Działanie: Żółciopędne, moczopędne, wiatropędne, przeciwrobacze oraz rozkurczające na mięśnie gładkie, wzmagają wydzielanie mleka. Aby sporządzić odwar leczniczy należy łyżeczkę nasion zalać filiżanką wody i pić 2 razy dziennie. Czarnuszkę stosuje się również w przypadku nieżytu oskrzeli^{[potrzebne źródło]}.
• Sztuka kulinarna: czarne nasiona służą jako dodatek do pieczywa, do przetworów warzywnych, do aromatyzowania wina oraz w niewielkim zakresie do produkcji olejku eterycznego używanego w cukiernictwie.

Ciekawostki

• W starożytności używano jej jako panaceum.
• Mielone nasiona czarnuszki stanowią dobrą namiastkę pieprzu, gdyż u osób wrażliwych nie podrażniają błony śluzowej żołądka.
• Krewniaczka - czarnuszka damasceńska (Nigella damascena, na ilustracji po prawej stronie) jest rośliną ozdobną.
• W sezonie wegetacyjnym 2008 prace badawcze nad uprawą czarnuszki siewnej rozpoczął Uniwersytet Warmińsko-Mazurski^{[potrzebne źródło]}.

Przypisy

Bibliografia