Goryczka kropkowana

Article on other languages:

• Петниста_тинтява
• Tüpfel-Enzian
• Dypkaty_hórkowc
• Тирлич_крапчастий

	del.icio.us
	Digg
	Furl
	Reddit
	Rojo
	Add to OnlyWire

Goryczka kropkowana
Systematyka wg Reveala
Domena	jądrowce
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	naczyniowe
Nadgromada	nasienne
Gromada	okrytonasienne
Klasa	Rosopsida
Rząd	goryczkowce
Rodzina	goryczkowate
Rodzaj	goryczka
Gatunek	goryczka kropkowana
Nazwa systematyczna
Gentiana punctata L.
Sp. Pl. ed. 1 227 (1753)
Galeria zdjęć i grafik w Wikimedia Commons

Goryczka kropkowana (Gentiana punctata L.) – gatunek rośliny należący do rodziny goryczkowatych. Występuje w Alpach, Sudetach, Karpatach oraz w górach Półwyspu Bałkańskiego. W Polsce jest pospolita w Tatrach i na Babiej Górze, bardzo rzadka w Sudetach.

Morfologia

Łodyga

Gruba, nierozgałęziona, do 80-90 cm wysokości. Pod ziemią roślina posiada bardzo grube, długie do 1 m i rozgałęzione kłącze.

Kwiaty

Liście

nakrzyległe. Liście duże, podługowato-jajowate, pofałdowane wzdłużnie, o wyraźnych 5 nerwach. Dolne zebrane w różyczki liściowe, krótkoogonkowe, górne siedzące.

Kwiaty

Obupłciowe, siedzące, zebrane po 2–7 w kątach liści szczytowych. Kielich bardzo płytki o 5 działkach, korona zrosłopłatkowa, wycięta górą w 6–8 płatków o barwie brudnawożółtej. Cała korona wyraźnie nakrapiana nieregularnie czarnymi, niewielkimi plamkami. Słupek o długiej szyjce, otoczony wieloma pylnikami.

Owoc

Podłużna, pękająca na pół torebka z dość dużymi, spłaszczonymi nasionami.

Biologia i ekologia

• Bylina. Kwitnie od lipca do sierpnia, kwiaty zapylane są przez trzmiele.
• Siedlisko: rośnie na górskich murawach, trawiastych zboczach i piargach, zawsze jednak na podłożu o odczynie kwaśnym, lub przynajmniej niezasadowym (granit, piaskowiec). W Tatrach podchodzi do wysokości 2500 m n.p.m., główny obszar jej występowania to piętro kosówki i piętro halne. Na Babiej Górze dochodzi aż pod kopułę szczytową.
• W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla Ass. Calamagrostietum villosae.^[1]

Zagrożenia i ochrona

W Polsce gatunek objęty jest ścisłą ochroną. Ze względu na swoje leczniccze właściwości bywa wykopywana.

Zastosowanie

• Roślina lecznicza
  • Surowiec zielarski: korzeń goryczki (Radix Gentianae). Zawiera gorycze glikozydowe (m.in. amarogentyna), nietrwały gentiopikrozyd hydrolizujący do glikozy i gencjogeniny, alkaloidy (m. in. gencjanina), pektyny, fitosterole.
  • Działanie: substancje goryczowe wpływają stymulująco na wydzielanie soków trawiennych w żołądku, przez co pobudzają czynności trawienia i pośrednio wydzielanie żółci. Wpływają przez to ogólnie wzmacniająco na organizm. Stosowane w zaburzeniach trawiennych, braku łaknienia, biegunce, zgadze.

Kwiaty

• Roślina ozdobna: czasem uprawiana w przydomowych ogródkach.

Zobacz też: Rośliny tatrzańskie.

Przypisy

Bibliografia