Gwajakowiec lekarski

del.icio.us del.icio.us
Digg Digg
Furl Furl
Reddit Reddit
Rojo Rojo
Add to OnlyWire
Gwajakowiec lekarski
Systematyka wg Reveala
Domena jądrowce
Królestwo rośliny
Podkrólestwo naczyniowe
Nadgromada nasienne
Gromada okrytonasienne
Klasa Rosopsida
Rząd lnowce
Rodzina parolistowate
Rodzaj gwajakowiec
Gatunek gwajakowiec lekarski
Nazwa systematyczna
Guaiacum officinale L.
Status ochronny
Kategoria zagrożenia (CzKGZ)
EX EW CR EN VU NT LC
Kategoria: zagrożony
Galeria zdjęć i grafik w Wikimedia Commons
Gatunek leczniczy

Gwajakowiec lekarski (Guaiacum officinale L.), zwany także gwajakowym drzewem lub gwajakiem właściwym - gatunek niewielkiego drzewa z rodziny parolistowatych (Zygophyllaceae). Jest rośliną wolno rosnącą w suchych, równinnych lasach. Występuje w Ameryce Środkowej. Gatunek od wieków jest eksploatowany, dlatego obecne zasoby są mocno ograniczone. Gatunek uznawany za zagrożony, chroniony konwencją CITES.

Spis treści

Występowanie

Zasięg naturalny obejmuje obecnie Małe Antyle, Portoryko i Kolumbia. Gatunek wymarł na wyspach Antigua i Barbuda.

Morfologia

Pokrój
Drzewo o wysokości do 12 m.
Liście 
Pierzaste, składające się z 4 jajowatych listków.
Kwiaty
Wyrastają po 8-10 na szczytach gałązek. Mają głęboko i nierównodzielny 5-krotny kielich, 5-płatkową, dość dużą, błękitną koronę w której 1 płatek jest inny od pozostałych, oraz i słupek i 10 pręcików.
Owoc
Skórzasta i nieco mięsista, czerwonożółta torebka z czarnymi nasionami.

Zastosowanie

  • Drewno ciężkie, twarde i przyjemnie pachnące. Wytwarza się z niego części maszyn, używane jest też w budownictwie okrętowym.
  • Drewno zawiera duże ilości żywicy, z której wytwarza się substancję o właściwościach wykrztuśnych (gwajakol), a także nalewkę gwajakową. Z drewna tego drzewa otrzymuje się lignum vitae in. palo santo (t.j. "drewno życia") używane tradycyjnie w Ameryce Południowej do leczenia różnych dolegliwości - od kaszlu do artretyzmu.
  • Z drewna wykonuje się tradycyjne naczynia (mate) do zaparzania yerba mate. Wykorzystywano także na drzewce włóczni i trzonki narzędzi.

Bibliografia

  1. Janet Marinelli (red.): Wielka Encyklopedia Roślin. Warszawa: Świat Książki, 2006. ISBN 83-7391-888-4. 
  2. Zbigniew Podbielkowski: Słownik roślin użytkowych. Warszawa: PWRiL, 1989. ISBN 83-09-00256-4. 

This article is from Wikipedia. All text is available under the terms of the GNU Free Documentation License.