Jednostka monetarna

Poll without page-refresh

Article on other languages:

	del.icio.us
	Digg
	Furl
	Reddit
	Rojo
	Add to OnlyWire

Jednostka monetarna - nazwa pieniądza (waluty) obowiązującego w danym państwie.

Współcześnie w prawie wszystkich państwach świata istnieje tylko jedna podstawowa jednostka monetarna oraz jakaś jednostka mniejsza (prawie zawsze jest to jedna setna, rzadko tysięczna, inne stosunki praktycznie się nie zdarzają), a wszystkie banknoty i monety są okrągłymi wielokrotnościami tych jednostek – 1, 2, 5, 10, 20, 50, 100 (czasem występują też półokrągłe 3, 15, 25) itd.

W dawnych czasach jednak często w obiegu było nawet do kilkudziesięciu różnych jednostek monetarnych, o dowolnych przelicznikach.

Używane zamiennie z pojęciem pieniądz. Jednak nazwę waluta stosuje się przede wszystkim w kontekście wymiany międzynarodowej. Waluta jest wtedy środkiem rozliczeniowym (czyli miernikiem wartości) oraz środkiem regulowania płatności (należności i zobowiązań) w transakcjach międzynarodowych.

O walucie krajowej mówimy, gdy mamy na myśli jednostkę monetarną danego kraju (ale tylko taką, która występuje na rynku międzynarodowym). Walutę zagraniczną rozumiemy natomiast jako zagraniczny środek płatniczy, środki i instrumenty monetarne używane do dokonywania płatności i transferów pieniężnych z jednego obszaru walutowego do drugiego. Do waluty zagranicznej zalicza się zagraniczne monety, banknoty, depozyty w bankach zagranicznych oraz inne zagraniczne płynne, krótkookresowe roszczenia finansowe.

Aby jednostka monetarna danego kraju stała się walutą, musi być wymienialna na inne waluty (zobacz: wymienialność waluty).

O tym jaki jest stosunek wymiany waluty zagranicznej na walutę krajową informuje kurs walutowy.

Spośród obecnie istniejących walut największe znaczenie mają: dolar amerykański, euro, frank szwajcarski, funt brytyjski oraz jen japoński.

Spis treści

1 Jednostki monetarne państw świata
2 Waluty nieoficjalne lub obecnie nieużywane
3 Tabele walut

Jednostki monetarne państw świata

Europa

(kursywą oznaczone jednostki monetarne państw Unii Europejskiej przed wprowadzeniem euro oraz dawne waluty innych państw przed ostatnią zmianą)

Albania - 1 lek = 100 qindarek (ALL)
Andora - 1 diner = 100 centymów (ADD), 1 euro = 100 centów (EUR) (1 frank francuski = 100 centymów, 1 peseta hiszpańska = 100 centymów)
Austria - 1 euro = 100 centów (EUR) (1 szyling austriacki = 100 groszy) (ATS)
Belgia - 1 euro = 100 centów (EUR) (1 frank belgijski = 100 centymów) (BEF)
Białoruś - 1 rubel = 100 kopiejek (BYR)
Bośnia i Hercegowina - marka zamienna = 100 fenigów (BAM)
Bułgaria - 1 lew = 100 stotinek (BGN)
Chorwacja - 1 kuna = 100 lip (HRK)
Czarnogóra - 1 euro = 100 centów (EUR)
Czechy - 1 korona czeska = 100 halerzy (CZK)
Dania - 1 korona duńska = 100 øre (DKK)
Estonia - 1 korona estońska = 100 senti (EEK)
Finlandia - 1 euro = 100 centów (EUR) (1 marka fińska = 100 penni) (FIM)
Francja - 1 euro = 100 centów (EUR) (1 frank francuski = 100 centymów) (FRF)
Grecja - 1 euro = 100 centów (EUR) (1 drachma = 100 lepta) (GRD)
Hiszpania - 1 euro = 100 centów (EUR) (1 peseta = 100 centimos) (ESP)
Holandia - 1 euro = 100 centów (EUR) (1 gulden floren = 100 centów) (NLG)
Irlandia - 1 euro = 100 centów (EUR) (1 funt irlandzki = 100 pensów) (IEP)
Islandia - 1 korona islandzka = 100 aurar (ISK)
Kosowo - 1 euro = 100 centów (EUR)
Liechtenstein - 1 frank szwajcarski = 100 centymów (CHF)
Litwa - 1 lit = 100 centów (LTL)
Luksemburg - 1 euro = 100 centów (EUR) (1 frank luksemburski = 100 centymów) (LUF)
Łotwa - 1 łat = 100 santimów (LVL)
Macedonia - 1 denar macedoński = 100 deni (MKD)
Malta - 1 euro = 100 centów (EUR) (1 lira maltańska = 100 centów) (MTL)
Mołdawia - 1 lej mołdawski = 100 bani (MDL)
Monako - 1 euro = 100 centów (EUR) (1 frank francuski = 100 centymów) (FRF)
Niemcy - 1 euro = 100 centów (EUR) (1 marka niemiecka = 100 fenigów) (DEM)
Norwegia - 1 korona norweska = 100 øre (NOK)
Polska - 1 złoty = 100 groszy (PLN) - dawniej PLZ
Portugalia - 1 euro = 100 centów (EUR) (1 escudo portugalskie = 100 centavos) (PTE)
Rosja - 1 rubel = 100 kopiejek (RUB)
Rumunia - 1 lej = 100 bani (RON)
San Marino - 1 euro = 100 centów (EUR) (1 lir włoski = 100 centesimów) (ITL)
Serbia - 1 dinar serbski = 100 para (CSD)
Słowacja - 1 korona słowacka = 100 halerzy (SKK)
Słowenia - 1 euro = 100 centów (EUR) (1 tolar = 100 stotinov) (SIT)
Szwajcaria - 1 frank szwajcarski = 100 rappów (centymów) (CHF)
Szwecja - 1 korona szwedzka = 100 öre (SEK)
Ukraina - 1 hrywna = 100 kopiejek (UAH) (do 1996 karbowaniec)
Watykan - 1 euro = 100 centów (EUR) (1 lir włoski = 100 centesimów) (ITL)
Węgry - 1 forint = 100 fillerów (HUF)
Wielka Brytania - 1 funt szterling = 100 pensów (GBP)
Włochy - 1 euro = 100 centów (EUR) (1 lir włoski = 100 centesimów) (ITL)

Azja

(kursywą oznaczono dawną walutę)

Afganistan - 1 afgani = 100 pul (AFN)
Arabia Saudyjska - 1 rial saudyjski = 100 halali (SAR)
Armenia - 1 dram = 100 luma (AMD)
Azerbejdżan - 1 manat = 100 kapików (AZM)
Bahrajn - 1 dinar Bahrajnu = 1000 filsów (BHD)
Bangladesz - 1 taka bengalska = 100 pajsa (paisa) (BDT)
Bhutan - 1 ngultrum = 100 czetrum (BTN)
Birma - 1 kiat = 100 pia (MMK)
Brunei - 1 dolar Brunei = 100 centów (BND)
Chiny - 1 juan = 10 jiao = 100 fenów (CNY)
Cypr - 1 euro = 100 centów (EUR) (1 funt cypryjski = 100 centów = 1000 milów) (CYP), 1 nowa lira turecka = 100 guruszy (TRY)
Filipiny - 1 peso filipińskie = 100 centavos (PHP)
Gruzja - 1 lari = 100 tetri (GEL)
Indie - 1 rupia indyjska = 100 pajs (paisa) (INR)
Indonezja - 1 rupia indonezyjska = 100 senów (IDR)
Irak - 1 dinar iracki = 1000 filsów (IQD)
Iran - 1 rial = 100 dinarów (IRR)
Izrael - 1 szekel = 100 agorot (ILS)
Japonia - jen (JPY) (1 jen = 100 sen = 1000 rinów) (JPY)
Jemen - 1 dinar jemeński = 26 riali (YER)
Jordania - 1 dinar jordański = 1000 filsów (JOD)
Kambodża - 1 riel = 100 senów (KHR)
Katar - 1 rial Kataru = 100 dirhamów (QAR)
Kazachstan - 1 tenge = 100 tyin (KZT)
Kirgistan - 1 som = 100 tyin (KGS)
Korea Południowa - 1 won południowokoreański = 100 dzon (KRW)
Korea Północna - 1 won północnokoreański = 100 junów (KPW)
Kuwejt - 1 dinar kuwejcki = 1000 filsów (KWD)
Laos - 1 kip = 100 at (LAK)
Liban - 1 funt libański = 100 piastrów (LBP)
Malediwy - 1 rupia malediwska = 100 laria (MVR)
Malezja - 1 ringgit = 100 senów (MYR)
Mongolia - 1 tugrik = 100 mongów (MNT)
Nepal - 1 rupia nepalska = 100 pajs (paisa) (NPR)
Oman - 1 rial = 100 baiza (OMR)
Pakistan - 1 rupia pakistańska = 100 pajs (paisa) (PKR)
Singapur - 1 dolar singapurski = 100 centów (SGD)
Sri Lanka - 1 rupia lankijska = 100 centów (LKR)
Syria - 1 funt syryjski = 100 piastrów (SYP)
Tadżykistan - 1 somoni = 100 diramów (TJS)
Tajlandia - 1 baht = 100 satangów (THB)
Republika Chińska (Tajwan) - 1 dolar tajwański = 100 centów (TWD)
Timor Wschodni - 1 dolar amerykański = 100 centów (USD)
Turcja - 1 nowa lira turecka = 100 guruszy (TRY)
Turkmenistan - 1 manat turkmeński = 100 tenge (TMM)
Uzbekistan - 1 sum (UZS)
Wietnam - 1 dong = 10 hao = 100 xu (VND)
Zjednoczone Emiraty Arabskie - 1 dirham = 100 filsów (AED)

Afryka

Algieria - 1 dinar algierski = 100 centymów (DZD)
Angola - 1 kwanza = 100 lwei (AOA)
Benin - 1 frank CFA = 100 centymów (XOF)
Botswana - 1 pula = 100 tebe (BWP)
Burkina Faso - 1 frank CFA = 100 centymów (XOF)
Burundi - 1 frank burundyjski = 100 centymów (BIF)
Czad - 1 frank CFA = 100 centymów (XAF)
Demokratyczna Republika Konga - 1 frank kongijski = 100 centymów (CDF)
Dżibuti - 1 frank dżibutyjski = 100 centymów (DJF)
Egipt - 1 funt egipski = 100 piastrów = 1000 milimów (EGP)
Erytrea - 1 nakfa (ERN)
Etiopia - 1 birr = 100 centów (ETB)
Gabon - 1 frank CFA = 100 centymów (XAF)
Gambia - 1 dalasi = 100 butut (GMD)
Ghana - 1 cedi = 100 pesewa (GHC)
Gwinea Równikowa - 1 frank CFA = 100 centymów (XAF)
Gwinea - 1 frank gwinejski = 100 centymów (GNF)
Gwinea Bissau - 1 frank CFA = 100 centymów (XOF)
Kamerun - 1 frank CFA = 100 centymów (XAF)
Kenia - 1 szyling kenijski = 100 centymów (KES)
Komory - 1 frank CFA = 100 centymów (KMF)
Kongo - 1 frank CFA = 100 centymów (XAF)
Lesotho - 1 loti = 100 lisente (LSL)
Liberia - 1 dolar liberyjski = 100 centów (LRD)
Libia - 1 dinar libijski = 1000 dirhamów (LYD)
Madagaskar - 1 frank malgaski = 100 centymów (MGA)
Malawi - 1 kwacha = 100 tambala (MWK)
Mali - 1 frank CFA = 100 centymów (XOF)
Maroko - 1 dirham = 100 franków (MAD)
Mauretania - 1 ouguiya = 5 khoum (MRO)
Mauritius - 1 rupia maurytyjska = 100 centów (MUR)
Mozambik - 1 metical = 100 centavos (MZM)
Namibia - 1 dolar namibijski = 100 centów (NAD)
Niger - 1 frank CFA = 100 centymów (XOF)
Nigeria - 1 naira = 100 kobo (NGN)
Republika Południowej Afryki - 1 rand = 100 centów (ZAR)
Republika Środkowoafrykańska - 1 frank CFA = 100 centymów (XAF)
Republika Zielonego Przylądka - 1 escudo = 100 centavos (CVE)
Rwanda - 1 frank rwandyjski = 100 centymów (RWF)
Senegal - 1 frank CFA = 100 centymów (XOF)
Seszele - 1 rupia seszelska = 100 centów (SCR)
Sierra Leone - 1 leone = 100 centów (SLL)
Somalia - 1 szyling somalijski = 100 centów (SOS)
Suazi - 1 lilangeni = 100 centów (SZL)
Sudan - 1 funt sudański = 100 piastrów = 1000 milimów (SDD)
Tanzania - 1 szyling tanzański = 100 centymów (TZS)
Togo - 1 frank CFA = 100 centymów (XOF)
Tunezja - 1 dinar tunezyjski = 1000 milimów (TND)
Uganda - 1 szyling ugandyjski = 100 centów (UGX)
Wybrzeże Kości Słoniowej - 1 frank CFA = 100 centymów (XOF)
Wyspy Świętego Tomasza i Książęca - 1 dobra (waluta) = 100 centavos (STD)
Zambia - 1 kwacha = 100 ngwee (ZMK)
Zimbabwe - 1 dolar Zimbabwe = 100 centów (ZWD)

Ameryka

Antigua i Barbuda - 1 dolar wschodniokaraibski = 100 centów (XCD)
Argentyna - 1 peso argentyńskie = 100 centavos (ARS)
Bahamy - 1 dolar bahamski = 100 centów (BSD)
Barbados - 1 dolar Barbadosu = 100 centów (BBD)
Belize - 1 dolar Belize = 100 centów (BZD)
Boliwia - 1 boliviano (peso boliwijskie) = 100 centavos (BOB)
Brazylia - 1 real = 100 centavos (BRL)
Chile - 1 peso chilijskie = 100 centavos (CLP) (do 1975 1 escudo chilijskie = 100 centesimos)
Dominika - 1 dolar wschodniokaraibski = 100 centów (XCD)
Dominikana - 1 peso dominikańskie = 100 centavos (DOP)
Ekwador - 1 dolar amerykański = 100 centów (USD) (do 2000 1 sucre = 100 centavos) (ECS)
Grenada - 1 dolar wschodniokaraibski = 100 centów (XCD)
Gujana - 1 dolar gujański = 100 centów (GYD)
Gwatemala - 1 quetzal = 100 centavos (GTQ)
Haiti - 1 gourde = 100 centymów (HTG)
Honduras - 1 lempira = 100 centavos (HNL)
Jamajka - 1 dolar jamajski = 100 centów (JMD)
Kanada - 1 dolar kanadyjski = 100 centów (CAD lub CAN)
Kolumbia - 1 peso kolumbijskie = 100 centavos (COP)
Kostaryka - 1 colon = 100 centymów (CRC)
Kuba - 1 peso kubańskie = 100 centavos (CUP)
Meksyk - 1 peso meksykańskie = 100 centavos (MXN)
Nikaragua - 1 złota cordoba = 100 centavos (NIO)
Panama - 1 balboa = 1 dolar amerykański = 100 centesimos (PAB)
Paragwaj - 1 guarani = 100 centymów (PYG)
Peru - 1 nowy sol = 100 centymów (PEN)
Saint Kitts i Nevis - 1 dolar wschodniokaraibski = 100 centów (XCD)
Saint Lucia - 1 dolar wschodniokaraibski = 100 centów (XCD)
Saint Vincent i Grenadyny - 1 dolar wschodniokaraibski = 100 centów (XCD)
Stany Zjednoczone - 1 dolar amerykański = 100 centów (USD)
Surinam - 1 dolar surinamski = 100 centów (SRD)
Trynidad i Tobago - 1 dolar Trynidadu i Tobago = 100 centów (TTD)
Urugwaj - 1 peso urugwajskie = 100 centesimos (UYU)
Wenezuela - 1 bolivar = 100 centymów (VEB)

Waluty nieoficjalne lub obecnie nieużywane

Austro-Węgry - korona austro-węgierska
Czeczenia - nahar
Katanga - frank
Polinezja Francuska, Nowa Kaledonia, Wallis i Futuna - frank CFP (XPF)

Tabele walut

Strefa euro	euro
Inne kraje UE	korona duńska • korona szwedzka • funt brytyjski • korona czeska • korona słowacka • forint węgierski • złoty polski • lit litewski • łat łotewski • korona estońska • funt cypryjski • lira maltańska
Europa Zachodnia pozostałe	frank szwajcarski • korona norweska • korona islandzka • korona Wysp Owczych • funt gibraltarski • funt manx • funt Jersey • funt Guernsey
Europa Wschodnia	rosyjski rubel • hrywna ukraińska • rubel białoruski • lej mołdawski • rubel naddniestrzański
Bałkany	denar macedoński • kuna chorwacka • serbski dinar • bośniacka marka transferowa • albański lek • bułgarski lew • lej rumuński • nowa lira turecka
Zakaukazie	armeński dram • azerski manat • gruziński lari
Uwagi
San Marino	San Marino należy do strefy euro, dlatego oficjalną walutą jest euro, dodatkowo bite są monety kolekcjonerskie w drugiej walucie scudo
Joannici	Joannici biją własne monety scudo do celów kolekcjonerskich

Waluty Azji

Środkowa	afgani afgański • tenge kazachski • som kirgiski • tugrik mongolski • rubel rosyjski • somoni tadżycki • manat turkmeński • sum uzbecki
Wschodnia	juan chiński • dolar hongkoński • jen japoński • pataca Makao • won północnokoreański • won południowokoreański • dolar tajwański
Południowo-Wschodnia	dolar Brunei • riel kambodżański • rupia indonezyjska • kip laotański • ringgit malezyjski • kiat Myanmaru • peso filipińskie • dolar singapurski • bat tajski • dolar amerykański () • dong wietnamski
Południowa	taka bengalska • ngultrum bhutański • rupia indyjska • rupia malediwska • rupia nepalska • rupia pakistańska • rupia lankijska
Zachodnia	dram armeński • manat azerbejdżański • dinar Bahrajnu • funt egipski • lari gruziński • rial irański • dinar iracki • nowy izraelski szekel • dinar jordański • dinar kuwejcki • funt libański • rial omański • rial Kataru • rial saudyjski • funt syryjski • nowa lira turecka • diram ZEA • rial jemeński

Waluty Ameryk

Ameryka Północna	dolar bermudzki • dolar kanadyjski • korona duńska () • euro () • dolar amerykański
Ameryka Środkowa	dolar Belize • colón kostarykański • quetzal gwatemalski • lempira honduraska • peso meksykańskie • córdoba nikaraguańska • balboa panamska • dolar amerykański ()
Karaiby	florin arubański • dolar bahamski • dolar Barbadosu • dolar kajmański • peso kubańskie • peso kubańskie wymienialne • peso dominikańskie • dolar wschodniokaraibski () • euro () • gourde haitański • dolar jamajski • gulden antylski • dolar Trynidadu i Tobago • dolar amerykański ()
Ameryka Południowa	peso argentyńskie • boliviano boliwijskie • real brazylijski • peso chilijskie • peso kolumbijskie • euro () • funt falklandzki • dolar gujański • guarani paragwajski • sol peruwiański • dolar surinamski • dolar amerykański () • peso urugwajskie • bolivar wenezuelski

Waluty Afryki

Afryka Północna	dinar algierski • funt egipski • dinar libijski • ugija mauretańska • dirham marokański • dinar sudański • dinar tunezyjski
Afryka Środkowa	kwanza angolska • frank burundyjski • frank CFA ( • frank kongijski • frank rwandyjski
Afryka Zachodnia	escudo zielonoprzylądkowe • dalasi gambijskie • cedi ghańskie • frank gwinejski • dolar liberyjski • naira nigeryjska • dobra Wysp Świętego Tomasza i Książęcej • sierraleoński leone • frank CFA (
Afryka Wschodnia	frank komoryjski • frank dżibutyjski • nakfa erytrejska • birr etiopski • szyling kenijski • rupia seszelska • szyling somalijski • szyling Somalilandu • szyling tanzański • szyling ugandyjski
Afryka Południowa	pula botswańska • euro () • loti sotyjskie • kwacha malawijska • ariary malgaski • rupia maurytyjska • metical mozambijski • dolar namibijski • funt Świętej Heleny • południowoafrykański rand • lilangeni Swazilandu • kwacha zambijska • dolar Zimbabwe

Waluty Australii i Oceanii

Niezależne państwa	dolar amerykański (Federacja Mikronezji, Wyspy Marshalla, Palau) • dolar australijski (Australia, Kiribati, Nauru, Tuvalu) • dolar nowozelandzki • dolar Fidżi • kina papuaska • tala samoańska • pa'anga tongijska • vatu vanuatuańskie • dolar Wysp Salomona
Posiadłości australijskie	dolar australijski (Norfolk, Wyspa Bożego Narodzenia, Wyspy Kokosowe)
Posiadłość brytyjska	dolar nowozelandzki (Pitcairn)
Posiadłości francuskie	frank CFP (Nowa Kaledonia, Polinezja Francuska, Wallis i Futuna)
Posiadłości nowozelandzkie	dolar nowozelandzki (Niue, Tokelau, Wyspy Cooka)
Posiadłości amerykańskie	dolar amerykański (Guam, Mariany Północne, Samoa Amerykańskie)

Źródło: „http://pl.wikipedia.org/wiki/Jednostka_monetarna”

This article is from Wikipedia. All text is available under the terms of the GNU Free Documentation License.