Ksenon

Article on other languages:

• Xenon
• زينون
• Ксенон
• Ксенон
• জেনন
• Ksenon
• Xenó
• Xenu
• Xenon
• Ксенон
• Senon
• Xenon
• Xenon
• Ξένο
• Xenon
• Ksenono
• Xenón
• Ksenoon
• Xenon
• گزنون
• Ksenon
• Xénon
• Xenon
• Xeanón
• Xenon
• Xenon
• קסנון
• ज़ेनान
• Ksenon
• Xenon
• Քսենոն
• Xenon
• Xenono
• Xenon
• Xeno
• キセノン
• fangynavni
• ಝೆನಾನ್
• 제논_(원소)
• Xenon
• Xenon
• Xenon
• Ksenonas
• Ksenons
• സെനൊണ്‍
• झेनॉन
• Xenon
• Xenon
• Xenon
• Xenon
• Xenon
• Xenon
• Ksenon
• Xenônio
• Senun
• Xenon
• Ксенон
• Xenu
• Xenon
• Xenón
• Ksenon
• Ксенон
• Xenon
• Xenoni
• செனான்
• ซีนอน
• Ksenon
• Ксенон
• زینون
• Ksenon
• Xenon
• 氙

	del.icio.us
	Digg
	Furl
	Reddit
	Rojo
	Add to OnlyWire

I - Xe - Cs   Kr Xe Rn       Układ okresowy
Nazwa, symbol, l.a.*	Ksenon, Xe, 54
Własności metaliczne	gaz szlachetny
Grupa, okres, blok	18 (VIIIA), 5, p
Gęstość, twardość	5,9 kg/m3, bd
Kolor	bezbarwny
Masa atomowa	131,293 u
Promień atomowy (obl.)	bd (108) pm
Promień kowalencyjny	130 pm
Promień van der Waalsa	216 pm
Konfiguracja elektronowa	[Kr]4d105s²5p6
e- na poziom energetyczny	2, 8, 18, 18, 8
Stopień utlenienia	0
Własności kwasowe tlenków	silnie kwasowe
Struktura krystaliczna	regularna ściennie centrowana
Stan skupienia	gazowy
Temperatura topnienia	161,4 K (-111,9 °C)
Temperatura wrzenia	165,1 K (-108,1°C)
Objętość molowa	35,92×10-6 m³/mol
Ciepło parowania	12,636 kJ/mol
Ciepło topnienia	2,297 kJ/mol
Ciśnienie pary nasyconej	bd
Prędkość dźwięku	169m/s (w gazie), 1090 m/s (293,15 K)(w cieczy)
Elektroujemność	2,60 (Pauling) 2,40 (Allred)
Ciepło właściwe	158 J/(kg*K)
Przewodność właściwa	bd
Przewodność cieplna	0,00569 W/(m*K)
I Potencjał jonizacyjny	1170,4 kJ/mol
II Potencjał jonizacyjny	2046,4 kJ/mol
III Potencjał jonizacyjny	3099,4 kJ/mol
IV Potencjał jonizacyjny	4481 kJ/mol
izotop wyst. o.p.r. s.r. e.r. MeV r.p. 124Xe 0,1% stabilny izotop z 70 neutronami 126Xe 0,09% stabilny izotop z 72 neutronami 128Xe 1,91% stabilny izotop z 74 neutronami 129Xe 26,4% stabilny izotop z 75 neutronami 130Xe 4,1% stabilny izotop z 76 neutronami 131Xe 21,29% stabilny izotop z 77 neutronami 132Xe 26,9% stabilny izotop z 78 neutronami 134Xe 10,4% stabilny izotop z 80 neutronami 136Xe 8,9% 2,36×1021 lat β-   136Cs
Tam, gdzie nie jest zaznaczone inaczej, użyte są jednostki SI i warunki normalne.
*Wyjaśnienie skrótów: l.a.=liczba atomowa wyst.=występowanie w przyrodzie, o.p.r.=okres połowicznego rozpadu, s.r.=sposób rozpadu, e.r.=energia rozpadu, p.r.=produkt rozpadu

Ksenon (Xe, łac. xenon) - pierwiastek chemiczny z grupy gazów szlachetnych w układzie okresowym.

Nazwa pochodzi z gr. ksénos 'dziwny', 'obcy'. Został odkryty w 1898 r. przez W. Ramsaya i Morrisa Traversa jako pozostałość po frakcjonowanej destylacji skroplonego kryptonu.

Ksenon w warunkach normalnych jest gazem bezbarwnym i bez zapachu. Ma cząsteczki jednoatomowe. Zaliczany jest do pierwiastków chemicznie biernych (wyjątek to cząsteczka XePtCl₆), ale w specjalnych warunkach tworzy związki z fluorem i tlenem. Występuje w nich na parzystych dodatnich stopniach utlenienia. Są one silnymi utleniaczami.

Zawartość ksenonu w powietrzu wynosi 0,085 ppm. Wykorzystywany jest między innymi w silniku jonowym. Stosowany jest również do wypełniania lamp błyskowych, żarówek dużej mocy i jarzeniówek. Zastosowanie w żarówkach wynika z jego bierności chemicznej oraz niskiej przewodności cieplnej, spowodowanej wysoką masą atomową oraz tym, iż ksenon występuje w postaci atomowej. Wysoka masa atomowa powoduje niską prędkość średnią atomów w danej temperaturze, zaś występowanie w postaci cząsteczek jednoatomowych powoduje brak innych, niż translacyjne, stopni swobody, które wnoszą wkład do ciepła właściwego gazu.

Może znaleźć także zastosowanie w medycynie, ponieważ podawany drogą wziewną chroni komórki nerwowe w mózgu i rdzeniu kręgowym przed obumieraniem (np. po urazie czy udarze mózgu)^[1].

Przypisy

1. ↑ patrz Anesthesiology, 2006

Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
Ksenon

Pierwiastki chemiczne

(Ac) aktyn · (Am) ameryk · (Sb) antymon · (Ar) argon · (As) arsen · (At) astat · (N) azot · (Ba) bar · (Bk) berkel · (Be) beryl · (Bi) bizmut · (Bh) bohr · (B) bor · (Br) brom · (Ce) cer · (Cs) cez · (Cl) chlor · (Cr) chrom · (Sn) cyna · (Zn) cynk · (Zr) cyrkon · (Ds) darmsztadt · (Db) dubn · (Dy) dysproz · (Es) einstein · (Er) erb · (Eu) europ · (Fm) ferm · (F) fluor · (P) fosfor · (Fr) frans · (Gd) gadolin · (Ga) gal · (Ge) german · (Al) glin · (Hf) hafn · (Hs) has · (He) hel · (Ho) holm · (In) ind · (Ir) iryd · (Yb) iterb · (Y) itr · (I) jod · (Cd) kadm · (Cf) kaliforn · (Cm) kiur · (Co) kobalt · (Kr) krypton · (Si) krzem · (Xe) ksenon · (La) lantan · (Li) lit · (Lr) lorens · (Lu) lutet · (Mg) magnez · (Mn) mangan · (Mt) meitner · (Md) mendelew · (Cu) miedź · (Mo) molibden · (Nd) neodym · (Ne) neon · (Np) neptun · (Ni) nikiel · (Nb) niob · (No) nobel · (Pb) ołów · (Os) osm · (Pd) pallad · (Pt) platyna · (Pu) pluton · (Po) polon · (K) potas · (Pr) prazeodym · (Pm) promet · (Pa) protaktyn · (Ra) rad · (Rn) radon · (Re) ren · (Rh) rod · (Rg) roentgen · (Hg) rtęć · (Rb) rubid · (Ru) ruten · (Rf) rutherford · (Sm) samar · (Sg) seaborg · (Se) selen · (S) siarka · (Sc) skand · (Na) sód · (Ag) srebro · (Sr) stront · (Tl) tal · (Ta) tantal · (Tc) technet · (Te) tellur · (Tb) terb · (O) tlen · (Th) tor · (Tm) tul · (Ti) tytan · (Uub) ununbium · (Uuh) ununhexium · (Uuo) ununoctium · (Uup) ununpentium · (Uuq) ununquadium · (Uut) ununtrium · (U) uran · (V) wanad · (Ca) wapń · (C) węgiel · (H) wodór · (W) wolfram · (Au) złoto · (Fe) żelazo

---

Pierwiastki niezsyntezowane: (Uus) ununseptium · (Uue) ununennium · (Ubn) unbinilium · (Ubu) unbiunium · (Ubb) unbibium · (Ubt) unbitrium · (Ubq) unbiquadium · (Ubp) unbipentium · (Ubh) unbihexium