Literatura francuska

Article on other languages:

del.icio.us del.icio.us
Digg Digg
Furl Furl
Reddit Reddit
Rojo Rojo
Add to OnlyWire

Literatura francuska określa wszystkie dzieła napisane przez autorów narodowości francuskiej lub posługujących się językiem francuskim. Jej historia rozpoczyna się w starofrancuskim, w średniowieczu i trwa do współczesności.

 Ten artykuł wymaga dopracowania zgodnie z zaleceniami edycyjnymi.
Należy w nim poprawić: język, pisownię i bibliografię.
Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się na stronie dyskusji tego artykułu w sekcji Dopracować
Po wyeliminowaniu wskazanych powyżej niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu.

Spis treści

Historia literatury francuskiej

Średniowieczna literatura francuska

Jedna z przysiąg strasburskich (842) jest pierwszym znanym tekstem napisanym w języku starofrancuskim. Pierwszym zachowanym tekstem literackim w tym języku jest Sekwencja o świętej Eulalii, przypuszczalnie napisana pomiędzy 881 i 882. Jest to 29 linijkowa adaptacja hymnu Prudencjusza ze zbioru Peristephanon Liber (utwór III)[1].

Pierwsze wielkie teksty literatury francuskiej pochodzą z XI wieku. Chansons de geste są to długie poematy składające się z tysięcy wersów, przeznaczone do śpiewania publicznego. Opisują one, w sposób epicki, mieszając legendy i fakty historyczne, czyny wojenne i podnosząc prestiż ideału rycerza. Najstarszą i najbardziej znaną jest Pieśń o Rolandzie (rękopis z 1170).

Literatura dworska powstała w XII wieku, a tematem jest kult miłości doskonałej i często nieszczęśliwej. Jej początki sięgają starożytności oraz widać w niej wpływy wschodnie spowodowane powrotem krzyżowców oraz inspirację legendami celtyckimi. Na przykład legenda o Tristanie i Izoldzie opowiada historią miłości niemożliwej, która kończy się śmiercią kochanków. Takie poematy śpiewali trubadurzy i truwerzy na dworach książęcych. Chrétien de Troyes (ok. 1135-ok. 1190)[2].) jest pierwszym autorem francuskich romansów rycerskich. Jego dzieła- Érec et Énide, Cligès, Lancelot, Yvain oraz Perceval (niedokończony) są typowymi przykładami tego gatunku literackiego.

Długi poemat Powieść o Róży, pochodzący z początku XIII wieku jest jednym z ostatnich tekstów na temat miłości dworskiej (amour courtois) i przy tym tylko w krótkim początku napisanym przez Guillaume de Lorris. Reszta poematu, autorstwa Jean de Meung zawiera fragmenty, których mizoginia kontrastuje z pierwszą częścią.

W tym samym czasie została napisana Powieść o Lisie, będąca zbiorem opowieści o rozumnych zwierzętach. Lis Renart, niedźwiedź Bury, wilk Ysengrin, kogut Chantecler, kot Tybert)[3] i inni odzwierciedlają każde jakąś cechę ludzką: nieuczciwość, naiwność, spryt. Anonimowi autorzy wyśmiewają w tych historiach wartości feudalne i moralność dworską.

Paryski poeta XIII wieku, Rutebeuf ukazuje słabość ludzką i biedę w kontraście z wartościami dworskimi.

Pierwsze kroniki napisane w języku francuskim są opowieściami z krucjat i pochodzą z XII wieku. Niektóre z tych opowieści, jak np. kronika Joinville opisująca życie świętego Ludwika, mają także cel moralny i idealizują opisane wydarzenia. Następnie Jean Froissart (1337-1410?) w dwóch tomach zwanych Chroniques, opowiada historię wojny stuletniej. Poeta Eustache Deschamps jest przykładem społeczeństwa i mentalności ludzi okresu tego konfliktu.

Po wojnie stuletniej, poeta François Villon ukazuje zamęt i przemoc tej epoki. Najpierw sierota pochodzenia szlacheckiego i dobry uczeń, zostaje potem skazany za kradzież i morderstwo. Jego twórczość, jednocześnie uczona i ludowa, wyraża bunt przeciwko niesprawiedliwościom jego czasu.

Teatr religijny rozwija się przez całe średniowiecze. Przedstawiane są misteria z okazji świąt religijnych takich jak Boże Narodzenie, Wielkanoc czy Wniebowstąpienie. W przeciwieństwie do poprzednich gatunków literackich, będących raczej arystokratycznymi, odnosi się on do szerszej publiki. Poza tym teatrem religijnym, pojawia się w XV wieku teatr komiczny zwany farsowym i zostaje ostro krytykowany przez autorytety religijne.

Do współczesnych tłumaczy średniowiecznej literatury francuskiej na język polski należy Jacek Kowalski.

Szesnastowieczna literatura francuska

Renesans pojawia się we Francji jako skutek kampanii wojskowej króla Franciszka I we Włoszech. Monarcha, zafascynowany sztuką i kulturą półwyspu, zostaje promotorem odnowy artystycznej i literackiej, której początki zaznaczyły się jednak wcześniej, zwłaszcza w Lyonie, którego położenie predestynowało do związków z Włochami.

Idee humanizmu głęboko zaznaczają się w literaturze. Następuje powrót do tekstów dawnych (greckich, łacińskich i hebrajskich), pragnienie wiedzy, epikureizm, odnowa form i tematów średniowiecznych.

W poezji ważnymi autorami są Clément Marot, Jean de Sponde, Agrippa d'Aubigné, oraz poeci Plejady- między innymi Pierre de Ronsard i Joachim du Bellay, którzy pragną wykazać wartość poetycką języka francuskiego.

Najważniejszymi powieściami są te autorstwa François Rabelais i Małgorzaty z Nawarry. Próby Montaigne’a są ważnym dziełem łączącym filozofię i autobiografię. Próby są zresztą jedną z pierwszych francuskich autobiografii. Ten ostatni autor, żyjący w drugiej połowie wieku, ukazuje także posępną atmosferę swojego czasu, zdominowanego przez wojny religijne i o sukcesję dynastyczną.

Siedemnastowieczna literatura francuska

Siedemnasty wiek zawiera dwa wielkie prądy literackie: klasycyzm i barok. Niektórzy autorzy (jak Pierre Corneille) tworzyli w obu prądach na raz. Pod koniec wieku, w literaturze zaznacza się prąd myślowy, który jest początkiem Oświecenia Lumières (jego członkem jest np. La Bruyère). Wielkimi nazwiskami tej epoki są: Corneille, Jean Racine, Molière, Pascal, La Rochefoucauld, La Fontaine, Nicolas Boileau, Jean de La Bruyère, Madame de La Fayette, Madame de Sévigné, Cardinal de Retz.

Osiemnastowieczna literatura francuska

Osiemnasty wiek nazywany jest siècle des Lumières- wiekiem Oświecenia. Przez tą metaforę, ten wiek pragnie święcić triumf Rozumu nad Ciemnościami (obskurantyzmem i uprzedzeniami). Chociaż Oświecenie jest ruchem obejmującym całą Europę, to filozofowie francuscy najlepiej krystalizują idee tego wieku i ukazują wartości, które od czasu Rewolucji francuskiej będą miały trwałe znaczenie dla Europy i świata. Filozofami wieku oświecenia są: Voltaire, Rousseau, Diderot i Montesquieu.

Dziewiętnastowieczna literatura francuska

Dwudziestowieczna literatura francuska

Przypisy

  1. ↑ Hanna Szelest: Literatura rzymska okres cesarstwa autorzy chrześcijańscy. Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994. ISBN 83-01-11526-2. 
  2. ↑ Edourad Morot-Sir: Literatura francuska Tom I Od początków do końca XVIII wieku. Wydawnictwo Naukowe PWN, 1974. 
  3. ↑ P. Tuffrau: Historia literatury francuskiej w zarysie. tłum. Wiera Bieńkowska. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1971. 

Zobacz też

Źródło: „http://pl.wikipedia.org/wiki/Literatura_francuska”

This article is from Wikipedia. All text is available under the terms of the GNU Free Documentation License.