Mącznica lekarska

Article on other languages:

• Hede-Melbærris
• Echte_Bärentraube
• Bearberry
• Gayuba
• Raisin_d'ours
• Meškauogė
• Berendruif
• ウワウルシ
• Rrushi_i_arushës
• Riekonmarja
• Mjölon
• Мучниця_звичайна

	del.icio.us
	Digg
	Furl
	Reddit
	Rojo
	Add to OnlyWire

Mącznica lekarska
Systematyka wg Reveala
Domena	jądrowce
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	naczyniowe
Nadgromada	nasienne
Gromada	okrytonasienne
Klasa	Rosopsida
Rząd	wrzosowce
Rodzina	wrzosowate
Rodzaj	mącznica
Gatunek	mącznica lekarska
Nazwa systematyczna
Arctostaphylos uva-ursi
Synonimy
Arctostaphylos uva-ursi (L.) Spreng.
Galeria zdjęć i grafik w Wikimedia Commons

Mącznica lekarska (Arctostaphylos uva-ursi (L.) Spreng.)) - gatunek rośliny z rodziny wrzosowatych (Ericaceae). Ma wiele nazw zwyczajowych:chrościna, mącznica garbarska, niedźwiedzie grono. Występuje w strefie arktycznej i umiarkowanej półkuli północnej. Jest pospolita na rozległych obszarach północnej części niżu Polski, lokalnie bywa rzadka i bardzo rzadka. W górach rośnie skrajnie rzadko.

Morfologia

Pokrój

Krzewinka nie przekraczająca 10 cm wysokości o pokładających się pędach długości do 100 cm, łatwo się ukorzeniających. Młode pędy są delikatnie owłosione, starsze pokryte są brunatną, łuszczącą się korą.

Liście

Ulistnienie skrętoległe. Liście zimozielone o siatkowatym unerwieniu, o długości 1,5-3 cm, całobrzegie, skórzaste, z wierzchu połyskujące, ciemne, od spodu bledsze. Podługowate lub odwrotnie jajowate. Są owłosione na brzegach i mają nasadę zbiegającą w ogonek.

Kwiaty

Drobne, krótkoszypułkowe, zebrane w małe, zwisłe grono wyrastające na końcach gałązek. Kielich kwiatów pięciodzielny, działki biało obrzeżone, płatki korony jasnoróżowe lub białe, zrośnięte w "dzbaneczek" u nasady rozszerzony, wewnątrz delikatnie owłosione. 10 pręcików z długimi, różkowatymi wyrostkami na szczycie, skierowanymi ku dnu kwiatowemu. Kwitnie od kwietnia do czerwca.

Owoce

Czerwona, połyskująca jagoda, o mączystym miąższu.

Ekologia

Roślina światłolubna, zasiedlająca widne, rzadkie bory sosnowe, suche wrzosowiska. Najwyższe jej stanowiska znajdują się w Tatrach, gdzie występuje w naskalnych murawach. Spotykana jest także na wydmach. Występuje pojedynczo lub w skupiskach, czasami tworzy zwarte łany o powierzchni kilkunastu hektarów (np. w Borach Tucholskich). Chamefit. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla związku zespołów (All.) Calluno-Arctostaphylion ^[1].

Zastosowanie

• Roślina lecznicza
  • Surowiec zielarski: Liść mącznicy - Folium Uvae-ursi. Zawierają do 20% garbników, glikozydy (arbutynę i metyloarbutynę), flawonid - izokwertycynę, wolny hydrochinon, kwasy organiczne (elagowy, galusowy i chinowy) oraz śluzy.
  • Działanie: moczopędnie, ściągająco i antyseptycznie. Odwary stosuje się przy łagodnych zakażeniach dróg moczowych, a także przy kamicy nerkowej, przeroście gruczołu krokowego, moczeniu się nocnym, ropomoczu, białkomoczu i bezmoczu. Często stosowana jest do tego celu w mieszance ze skrzypem polnym. Do skutecznego działania niezbędny jest alkaliczny odczyn moczu, który uzyskuje się pijąc podczas kuracji wodę mineralną lub roztwór sody. Ze względu na różne przeciwskazania i możliwe skutki uboczne kurację można przeprowadzać tylko pod kontrolą lekarza^[2].
  • Zbiór i suszenie: Od kwietnia do września roślinę osmykuje się z liści, następnie suszy się je w miejscu cienistym i przewiewnym (zbrunatniałe listki powinno się usunąć z surowca).
• Sztuka kulinarna: Surowy owoc, o cierpko-kwaśnym smaku. Dawniej roślina wykorzystywana była w garbarstwie.
• Roślina ozdobna. Jest czasami uprawiana jako roślina okrywowa.

Zagrożenia i ochrona

Roślina objęta w Polsce ścisłą ochroną gatunkową. Została mocno przetrzebiona przez intensywne pozyskiwanie dla celów leczniczych. Wskutek tego wyginęła na wielu stanowiskach. Liczne jej stanowiska zostały zajęte i zniszczone wskutek rozbudowy przemysłu. Wiele jej stanowisk znajduje się w parkach narodowych i rezerwatach przyrody.

Przypisy

Bibliografia