Melisa lekarska

Article on other languages:

• Маточина
• Melissa
• Meduňka_lékařská
• Citronmelisse
• Zitronenmelisse
• Sidrunmeliss
• Lemon_balm
• Melissa_officinalis
• Citronmeliso
• بادرنجبویه
• Mélisse_officinale
• Melisa
• Citronowa_mjedowka
• Melissa_officinalis
• ბარამბო
• Vaistinė_melisa
• Citromfű
• Citroenmelisse
• レモンバーム
• Sitronmelisse
• Sitronmelisse
• Melissa_officinalis
• Erva-cidreira
• Roiniţă
• Мелисса_лекарственная
• Lemon_balm
• Medovka_lekárska
• Navadna_melisa
• Матичњак
• Sitruunamelissa
• Citronmeliss
• 香蜂草

	del.icio.us
	Digg
	Furl
	Reddit
	Rojo
	Add to OnlyWire

Melisa lekarska
Systematyka wg Reveala
Domena	jądrowce
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	naczyniowe
Nadgromada	nasienne
Gromada	okrytonasienne
Klasa	Rosopsida
Rząd	jasnotowce
Rodzina	jasnotowate
Rodzaj	melisa
Gatunek	melisa lekarska
Nazwa systematyczna
Melissa officinalis
L. Sp.Pl.2 1753
Galeria zdjęć i grafik w Wikimedia Commons

Melisa lekarska (Melissa officinalis L.) – gatunek byliny z rodziny jasnotowatych. Ludowe nazwy: pszczelnik, matecznik, starzyszek, cytrynowe ziele. Melisa lekarska pochodzi z południowej Europy, obecnie jest znana i uprawiana na całym świecie, również w Polsce.

Charakterystyka

Wygląd ogólny

Roślina dorasta do 60 cm wysokości.

Młoda melisa lekarska

Liście

Okrągławosercowate, karbowane na brzegach, w kolorze od ciemnej zieleni po żółto-zielony. Liście o silnym, miłym zapachu.

Kwiaty

Na wiosnę i w lecie kiście małych, jasnożółtych kwiatków rozkwitają w miejscach połączeń liści z łodygą.

Zastosowanie

• Roślina uprawna: uprawiana jest od dawna w wielu rejonach Europy i na całym świecie. W Polsce gdzieniegdzie zdziczała i taka jest bardziej ceniona w ziołolecznictwie, niż z upraw polowych (większa zawartość substancji aktywnych).
• Roślina lecznicza
  • Surowiec zielarski: liść melisy – Folium Melisse
  • Przetwór: olejek melisowy – Oleum Melisse
  • Działanie:
    • ma działanie uspokajające, stosowana też w bezsenności, depresji oraz nerwicy
    • pomaga w bólach głowy, bólach menstruacyjnych i zespole przewlekłego zmęczenia
    • zmniejsza wzdęcia i gazy, pomaga przy rozstrojach żołądka i przewodu pokarmowego
    • zmniejsza napięcie jelita grubego, rozkurcza mięśnie gładkie jelit, działa przeciwbakteryjnie i przeciwwirusowo
    • pomaga w wywołaniu menstruacji
    • podczas gorączki schładza organizm
    • pobudza trawienie, zwiększa wydzielanie soku żołądkowego
    • zwalnia napięcie obwodowych naczyń krwionośnych, odpręża i regeneruje system nerwowy
    • maść z melisy łagodzi zranienia i ukąszenia przez owady
    • kompresy likwidują bolesne obrzęki
    • inhalacje pomagają przy atakach alergii i kaszlu
    • stosuje się ją również do płukania jasnych włosów przy wypadaniu i łupieżu
• Sztuka kulinarna
  • Najczęściej spożywana w formie herbatki.
  • Ze względu na walory smakowe świeże liście doskonale pasują do sałatek, nadając im cytrynowy smak.
  • Dobrze zastępuje trawę cytrynową.
  • Suszona melisa traci aromat cytrynowy.
• Roślina miododajna: roślina bardzo miododajna, ulubiona przez pszczoły, co zostało odzwierciedlone w nazwach (po grecku melitta to pszczoła, po łacinie mel to miód). Polskie nazwy ludowe rojownik i pszczelnik wywodzą się z tradycji nakazującej natrzeć wnętrze nowego ula świeżym zielem, co gwarantowało, że zagnieżdżały się w nim pszczoły zaraz po wyrojeniu.
• Melisa jest również często używana w przemyśle kosmetycznym oraz do produkcji likierów.

Ciekawostki

• W mitologii greckiej imię Melisa nosiła jedna z nimf, która tak się naprzykrzała swoją miłością Zeusowi, że zniecierpliwiony zamienił ją w pszczołę. Gdy zmarła, z pszczelego ciała wyrosła roślina o urzekającym zapachu, wabiąca do siebie wszelkie owady.

• Inna wersja mitu opowiada, że Melisa nauczyła ludzi zbierać miód, a żeby był aromatyczny, przy ulach sadziła ziele o cytrynowej woni, nazywane melissophyllon – czyli miodowy liść.

• W greckiej medycynie używano jej już 2 tysiące lat temu. Nazywano ją "radością dla serca", a Paracelsus nazwał ją "eliksirem życia" wierząc, że może ona całkowicie przywrócić człowiekowi nadwątlone siły.
• Starożytni chętnie kąpali się w naparze z melisy, by nadać ciału miły zapach, aromatyzowali jej liśćmi wino, a także pocierano miejsca ukąszone przez pszczoły i osy.

• W X wieku wraz z Arabami przywędrowała do Hiszpanii. Używano jej jako dodatku do napojów, potraw oraz do praktyk magicznych. Produkowane z niej medykamenty miały usuwać troski, tęsknoty, rozweselać strapionych, tchórzom dodawać odwagi, a wrogów zmieniać w przyjaciół.

• Ziele chętnie hodowano w przyklasztornych ogrodach, a mnisi masowo produkowali z niego nalewki winne i spirytusowe. Melisę zalecano przy chorobach serca, żołądka, głowy, oczu i macicy.

• W XVII wieku słynna stała się "karmelitańska dusza" – korzenna wódka z melisy, wytwarzana w tajemnicy przez paryskich karmelitów. Ufano, że pomoże na wszystko – od złych uroków, migren, podagry, katarów, bólów brzucha do histerii, dusznicy, krzywicy, kołatania serca i przywracania młodości.