Article on other languages:
- Syrestyrkekonstant
- Säurekonstante
- Acid_dissociation_constant
- Zuurconstante
- Syrekonstanten
- Константа_диссоциации_кислоты
- Happovakio
- Syrakonstanten
- PKa
- 酸度系数
 |
del.icio.us |
 |
Digg |
 |
Furl |
 |
|
 |
Rojo |
| Add to OnlyWire |
Moc kwasu to ilościowa miara jego chemicznej „siły działania”. Miarą tej mocy jest zazwyczaj minus logarytm dziesiętny ze stałej dysocjacji kwasu w danych warunkach, oznaczany skrótem pKa.
- pKa = - log10[Ka]
gdzie Ka to stała dysocjacji kwasu.
Im pKa jest mniejsze, tym moc kwasu jest większa.
Np. dla kwasu solnego w wodzie:
- HCl + H2O → H3O+ + Cl-
![K_{a}=\frac{[H_3O^{+}]\cdot[Cl^{-}]}{[HCl]\cdot[H_2O]}\simeq10^7](http://upload.wikimedia.org/math/d/d/d/dddb2ee0b9c62d3f294e482be3efc3cf.png)
a zatem pKa kwasu solnego w wodzie wynosi -7.
Moc kwasów w tych samych warunkach zewnętrznych zależy od ich struktury chemicznej. W przypadku prostych kwasów nieorganicznych, zarówno w tych zawierających tlen w swojej strukturze (np. H2SO4, jak i beztlenowych (np. HCl), moc kwasu wzrasta wraz ze wzrostem elektroujemności centralnego atomu w reszcie kwasowej. W przypadku kwasów organicznych zależności te są bardziej złożone.
- pKa niektórych kwasów:
| Nazwa kwasu | pKa |
| Kwas jodowodorowy: (HI) | -10 |
| Kwas solny: (HCl) | -7 |
| Kwas azotowy (HNO3) | -3.33 |
| Kwas siarkowy: (H2SO4) | -3 (x) |
| Kwas fosforowy: (H3PO4) | +2.12 (x) |
(x) = pKa1
Kwasy, które posiadają więcej niż jeden atom wodoru w cząsteczce posiadają zwykle więcej wartości pKa odpowiadające odrywaniu się kolejnych protonów (jonów wodorowych H+) w trakcie dysocjacji. Zazwyczaj pKa pierwszego etapu dysocjacji jest znacznie mniejsze od pozostałych, a zatem można powiedzieć, że pierwszy odrywający się atom wodoru jest „bardziej kwaśny” od pozostałych. Np. dla kwasu fosforowego (H3PO4), pKa1 = 2.12, pKa2 = 7.21, pKa3 = 12.67
Moc kwasu określa m.in zdolność do wypierania reszty kwasowej z soli w roztworach, a dokładnie decyduje o tym, w którą stronę jest przesunięta równowaga reakcji kwasu z daną solą. Kwas o większej mocy w reakcji z daną solą wypiera spontanicznie resztę kwasową pochodzącą ze słabszego kwasu, w wyniku czego powstaje słabszy kwas i sól mocnego kwasu. Reakcje w drugą stronę - tj. słabszego kwasu z solą mocniejszego kwasu też mogą zachodzić, ale ich równowaga jest silnie przesunięta w stronę substratów.
Zobacz też
Bibliografia
Dane o pKa pochodzą z:
1. Adam Bielański, Podstawy Chemii Nieorganicznej, Wydawnictwo Naukowe PWN, W-wa 1994, Tom 2, str. 356-361.