Rajgras wyniosły, rajgras francuski, owsik wyniosły (Arrhenatherum elatius) – gatunek rośliny z rodziny wiechlinowatych (traw). Występuje w Europie, północnej Afryce i zachodniej Azji. Sprowadzona także przez człowieka do Ameryki Północnej i Australii. Wprowadzona do upraw łąkarskich we Francji (stąd nazwa) w XVIII wieku, na współczesnych ziemiach polskich uprawiana od końca tego samego wieku[1]. Obecnie jest to trawa pospolita w całej Polsce, choć przed rozpowszechnieniem w uprawie, była przynajmniej lokalnie gatunkiem rzadkim[2].
Trawa luźnokępowa o charakterystycznym wysokim i szybkim wzroście i sinawozielonym zabarwieniu. Tworzy liczne pędy generatywne i obficie ulistnione pędy wegetatywne.
Liczne - na pędach generatywnych 4-5 liści, na wegetatywnych 8-10. Liście jasnozielone, w pączku zwinięte. Pochwa liściowa otwarta, naga lub u młodych roślin delikatnie owłosiona. Języczek liściowy 2-4 mm długości, kołnierzykowaty, lekko ząbkowany na szczycie, białawy. Blaszki liściowe płaskie z wyraźnym nerwem głównym od spodu. Wzdłuż brzegów i od góry delikatnie orzęsione, długości do 30(40) cm i szerokości 3-7(10) mm.
Zebrane w wiechowatymkwiatostanie o długości 10-25 cm, w czasie kwitnienia rozpierzchłym, poza tym skupionym. Podczas kwitnienia kwiatostan zielonkawobiały ze srebrzystym odcieniem. Na każdym piętrze kilka różnej długości gałązek. Kłoski 2-kwiatowe o długości 6-10 mm. Rzadko wykształca się więcej kwiatów, wówczas zredukowanych.
Zmienność
Gatunek z dużą liczbą odmian taksonomicznych. W Europie środkowej i zachodniej wyróżnia się trzy podgatunki[3]:
subsp. bulbosum (Willd.) Schübler & Martens (1834, Fl. Würtemb.: 70), znany też jako var. tuberosum Asch., var. bulbosum Willd. Spenner i var. nodosum (Reichenb.) C.E. Hubbard. Ma pędy w dolnej części bulwkowato zgrubiałe. Występuje jako chwast na polach.
subsp. sardoum (E. Schmid) Gamisans (31.V.1974, Candollea, 29 (1): 46
subsp. elatius - podgatunek typowy (podział na odmiany wg Falkowskiego 1982[4]):
var. atheromane Schröter et Elofson - dolna plewka z 2-4 ośćmi,
var. piliferum Beck - górny kwiat bez ości, plewki dolne słabo owłosione,
var. subhirtum Asch. - brak ości w górnym kwiecie, pędy krótko, rzadko owłosione,
var. pauciflorum - w kwiatostanie mało (4-5) kłosków.
Zastosowanie
Ceniona trawa pastewna. W stanie zielonym odznacza się gorzkawym smakiem, dlatego zaleca się spasanie go w mieszankach z innymi roślinami[5].
Przypisy
↑ Homann C. 1828, 1830, 1835: Flora von Pommern. I-III. Koslin.
↑ Rostkovius, F. W. G. u. E. L. W. Schmidt. Flora Sedinensis exhibens plantas phanerogamas spontaneas nec non plantas praecipuas agri Swinemundii. Stettin, Struck, 1824.