Serdecznik pospolity

Article on other languages:

• Дяволска_уста
• Srdečník_obecný
• Echtes_Herzgespann
• Motherwort
• Agripaume
• Somoćana_křižowka
• Hartgespan
• Трава_пустырника
• Srdcovník_obyčajný
• Hjärtstilla
• Собача_кропива_п'ятилопатева

	del.icio.us
	Digg
	Furl
	Reddit
	Rojo
	Add to OnlyWire

Serdecznik pospolity
Systematyka wg Reveala
Domena	jądrowce
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	naczyniowe
Nadgromada	nasienne
Gromada	okrytonasienne
Klasa	Rosopsida
Rząd	jasnotowce
Rodzina	jasnotowate
Rodzaj	serdecznik
Gatunek	serdecznik pospolity
Nazwa systematyczna
Leonurus cardiaca L.
Galeria zdjęć i grafik w Wikimedia Commons

Serdecznik pospolity (Leonurus cardiaca L.) – gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny jasnotowatych. W Polsce jest rośliną pospolitą na całym niżu i pogórzu. Status gatunku we florze Polski: kenofit.

Charakterystyka

Pokrój

Bylina osiągająca wysokość 30 -150 cm. Z kłącza wyrasta kilka łodyg. Cała roślina jest dość silnie owłosiona i wydziela słaby, nieprzyjemny zapach.

Łodyga

Rozgałęziona, czterokanciasta, cała odstająco owłosiona, czasami nabiegła czerwonawo.

Liście

Wyrastają na łodydze naprzeciwlegle na długich ogonkach. Dolne liście są 5-dłoniastosieczne, górne 3-sieczne. Listki lancetowate, o nierówno ząbkowanych brzegach. Z wierzchu ciemnozielone, spodem jaśniejsze.

Kwiaty

Pojedyncze, drobne kwiaty wyrastają w nibyokółkach w kątach liści, zarówno na głównym pędzie, jak i na rozgałęzieniach. Są wargowe; warga górna jest różowa i na brzegach silnie owłosiona, warga dolna purpurowo-biała z żółtym odcieniem, cętkowana. Korona ma długość 10-12 mm. Kielich 5-działkowy, jego zielone działki zakończone są ostrymi, kłującymi ząbkami o długości 3 mm. Pręciki dużo dłuższe od korony. Kwiaty słabo przedprątne, kwitną od czerwca do sierpnia, zapylane są głównie przez trzmiele.

Owoc

Rozłupnia zawierająca 4 rozłupki z płaskim szczytem, rozsiewane przez zwierzęta (zoochoria).

Biotop, wymagania

Roślina ruderalna, związana zwłaszcza z osiedlami wiejskimi. Rośnie przy drogach, płotach, na śmietniskach, w zaniedbanych parkach, rzadko na brzegach lasów. Ustępuje wraz z intensyfikacją użytkowania przestrzeni w obrębie terenów zabudowanych. Roślina azotolubna, hemikryptofit. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla O. Artemisietalia i Ass. Leonuro-Ballotetum (opt.). ^[1]

Zmienność

• Leonurus cardiaca L. subsp. cardiaca - podgatunek słabo owłosiony zgiętymi włoskami dług. 0,5 mm, lub prawie nagi, o kielichu kwiatowym długości 3,5-5 mm. Częściej występuje na zachodzie kraju.
• Leonurus cardiaca L. subsp. villosus (Desf. ex. Spreng.) Hyl. - podgatunek silnie owłosiony gęstymi, białymi i odstającymi wlosami dłigości 1-2 mm, o kielichu długości 4,5-8 mm.

Zastosowanie

• • Surowiec zielarski : ziele (Herba Leonurii cardiacae). Zawiera flawonoidy, garbniki, glikozyd dwuterpenowy marubinę, saponiny, alkaloid stachydrynę, kwasy organiczne, sole wapnia, potasu, krzemu i inne. Związki czynne mają działanie podobne do naparstnicy, ale słabsze.
  • Działanie : uspokajające, regulujące pracę serca, przeciwskurczowe, ściągające, słabo moczopędne i przeciwbiegunkowe. Stosowany jest jako ziółko nasercowe; łagodzi kołatania serca i arytmię, wzmacnia mięsień sercowy, pomaga przy nadciśnieniu. Ponadto jego przeciwskurczowe własności wykorzystuje się przy bólach brzucha (zmniejsza skurcze jelit), wzdęciach,zaburzeniach trawienia, biegunkach i przy bolesnym miesiączkowaniu. Może być używany w postaci naparu.
  • Zbiór i suszenie : zbiera się pod koniec kwitnienia rośliny pędy boczne i szczytowe o długości ok. 25 cm. Suszy w przewiewnym i zacienionym miejscu (temperatura nie może przekroczyć 35°C). Po wysuszeniu odrzuca się grubsze kawałki łodygi.^[2][3]

Nasiona

Ciekawostki

• Dawniej używany był przez kobiety karmiące do wzmożenia laktacji.^[3]
• Zewnętrznie może być używany do przemywania ran.

Przypisy

Bibliografia