Szarłat szorstki

Article on other languages:

• Zurückgebogener_Amarant
• Amaranthus_retroflexus
• Amaranthus_retroflexus
• Rumenika
• Ştir
• Штир
• Svinamarant

	del.icio.us
	Digg
	Furl
	Reddit
	Rojo
	Add to OnlyWire

Szarłat szorstki
Systematyka wg Reveala
Domena	jądrowce
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	naczyniowe
Nadgromada	nasienne
Gromada	okrytonasienne
Klasa	Rosopsida
Rząd	goździkowce
Rodzina	szarłatowate
Rodzaj	szarłat
Gatunek	szarłat szorstki
Nazwa systematyczna
Amaranthus retroflexus L.
Synonimy
Amaranthus chlorostachys Willd., Amaranthus patulus Bertol. Amaranthus incurvatus Tim. ex Gren. & Godr.
Galeria zdjęć i grafik w Wikimedia Commons

Szarłat szorstki (Amaranthus retroflexus) – gatunek rośliny jednorocznej należący do rodziny szarłatowatych. Pochodzi prawdopodobnie z Ameryki Północnej. Do Polski został nieświadomie, przypadkowo zawleczony. Po raz pierwszy stwierdzono jego występowanie w pierwszej połowie XIX w. na Nizinie Śląskiej. W 1814 r. notowano go już w Opolu i Gdańsku. Obecnie występuje pospolicie na terenie całej Polski. Na rodzime gatunki nie wywiera wpływu. ^[1] Status gatunku we florze Polski: kenofit.

Charakterystyka

Pokrój

Dorasta do 80 (100) cm. Nazwa rośliny pochodzi od krótkich szczecinek, którymi pokryta jest cała roślina.

Łodyga

Jasnozielona, wzniesiona i stosunkowo gruba.

Liście

Ulistnienie nakrzyżległe. Liście duże, długoogonkowe, ostro zakończone, jasnozielone.

Kwiaty

Zebrane w kłębiki, przy czym górne kłębiki tworzą gęsty, czasami wiechowato rozgałęziony pozorny kłos na bezlistnym szczycie pędu. Kwiaty zielone (czasami zaczerwienione), okwiat złożony z 5 działek, 5 pręcików. Pod kłębikami przysadki zakończone kolcem dłuższym od listków okwiatu. W kwiatach żeńskich listki okwiatu tępe lub ucięte, górą rozszerzające się, czasami zakończone kolcem. Kwiatostan jest wzniesiony. Kwitnie od lipca do paźniernika.

Korzeń

Palowy, o barwie różowej.

Owoc

Pękający poprzeczną szczeliną i otwierający się wieczkiem.

Biotop, wymagania

Miejsca ruderalne. Gleby średnie i żyzne, raczej wilgotne. Roślina azotolubna. Jest uciążliwym chwastem segetalnym, głównie w uprawach roślin okopowych, kukurydzy i warzyw. Za próg szkodliwości uważa się już obecność 0,1-0,2 okazów tego chwastu na 1 m². Najważniejsze w zwalczaniu tego chwastu jest zapobieganie wysiewaniu się nasion. ^[2]

Siewka

Kędzierzowato owłosiona. Podliścieniowa łodyżka jest naga i ciemnoczerwona, liścienie lekko pomarszczone, równowąskie z dobrze widocznym nerwem środkowym, górą zielone, na spodniej stronie fioletowo nabiegłe. pierwsze liście jajowate, wycięte na szczycie i podobnie ubarwione jak liścienie, ale z wyraźną pierzastą nerwacją.

Zmienność

Tworzy mieszańce z szarłatem zielonym (Amaranthus x ozanonii Thell i inni^[3].

Zastosowanie

• Młode rośliny mogą być wykorzystywane na sałatkę, starsze stanowią wartościową paszę dla świń. Ziele zawiera garbniki, sole mineralne, ponad 20% białka, 200 mg% witaminy C. Jeszcze bardziej odżywcze są nasiona – zawierają 9% tłuszczu, 19% bialka i 41% skrobi.

Przypisy

Bibliografia