Uzbekistan: airway uzbekistan, airline uzbekistan, hotel uzbekistan

Uzbekistan jest republiką, w której wprowadzono autorytarne rządy prezydenckie. Władzę ustawodawczą sprawuje dwuizbowy parlament (Najwyższe Zgromadzenie), który de facto nie odgrywa poważniejszej roli w stanowieniu prawa, ponieważ jego linia polityczna jest wyznaczana przez dyrektywy prezydenta i jego najbliższych współpracowników. W rękach prezydenta, którym nieprzerwanie od 24 marca 1990 r. jest Islom Karimov, skupiona jest praktycznie cała władza wykonawcza. Ma on decydujący wpływ na skład rządu, powołuje także wyższe władze poszczególnych jednostek administracyjnych. Prezydent jest wybierany w wyborach powszechnych na siedmioletnią kadencję (referendum z 2002 r. postanowiło o zmianie obowiązującej dotąd kadencji pięcioletniej). W ostatnich wyborach prezydent Islom Karimov otrzymał według oficjalnych danych 90,77% głosów. Wytykane przez zachodnich obserwatorów manipulacje wyborcze stawiają pod znakiem zapytania legalność jego prezydentury.

Podział administracyjny

Historia

W I tysiącleciu p.n.e. terytorium dzisiejszego Uzbekistanu znajdowało się w obrębie starożytnych królestw Baktrii i Sogdiany (znajdujące się w Uzbekistanie miasto Samarkanda było niegdyś centrum tego ostatniego). Od VI w. p.n.e. rządzili tutaj przedstawiciele perskiej dynastii Achemenidów. Obszar ten został następnie podbity przez Aleksandra Macedońskiego. Po jego śmierci rządzili tu Seleukidzi. Wielkiego znaczenia zaczyna nabierać tzw. jedwabny szlak, będący swoistą linią łączności pomiędzy cywilizacjami Chin, Indii, Bliskiego Wschodu i Europy. W połowie III wieku p.n.e. władzę objęły miejscowe rody, następnie część ziem znalazła się w imperium Kuszanów. W VIII wieku Uzbekistan dostał się pod panowanie Arabów. Ich najazd doprowadza do upadku rozwijającej się od czasów Aleksandra kultury, która, odmieniona za przyczyną głębokiej islamizacji, może odrodzić się dopiero w IX w. W X wieku następuje opuszczenie ziem przez wojska arabskie i objęcie rządów przez ród Samanidów. W latach 1220-1221 nastąpił tragiczny w skutkach najazd wojsk Czyngis-chana, który pozostawił po sobie wiele zniszczeń. Dopiero w XIV wieku Mongołowie zostają wyparci przez Timura, a Uzbekistan wkracza na drogę szybkiego rozwoju i staje się wkrótce jednym z potężniejszych imperiów średniowiecznych. W końcu XV wieku terenem udaje się zawładnąć przedstawicielom koczowniczych plemion tureckich, które osiedliły się między Amu-darią a Syr-darią ok. 1430 r. Poszczególne chanaty były stopniowo podbijane przez Rosję carską w XIX wieku, która o wpływy na tym terenie rywalizowała z Imperium Brytyjskim. W 1924 r. powstała Uzbecka Socjalistyczna Republika Radziecka. 31 sierpnia 1991 r. ogłoszona została deklaracja niepodległości.

Geografia

Uzbekistan leży w Azji Środkowej między dwiema wielkimi rzekami – Amu-darią i Syr-darią. Powierzchnia w większości równinna. Ok. 20% powierzchni kraju stanowią góry i przedgórza. Na wschodzie i północnym wschodzie kraju leżą góry Tien-Szan i Ałaj, osiągające 4634 m n.p.m. Między nimi leży urodzajna, nawadniana Kotlina Fergańska, której część należy do Uzbekistanu. Środkową część kraju zajmuje Nizina Turańska z rozległą pustynią Kyzył-kum, na której terenami osadniczymi są nieliczne oazy i doliny rzek - Syr-darii, Zarafszanu, Kaszka-darii i Amu-darii. Zachodni skraj zajmuje równie pustynny płaskowyż Ustiurt. Do Uzbekistanu należy południowa część dawnego Jeziora Aralskiego.

Klimat kontynentalny skrajnie suchy z ciepłymi zimami (temperatura wahająca się w przedziale 3 do 10°C) i gorącym, suchym latem z temperaturami sięgającymi nawet 45°C. Mała ilość opadów (do 200 mm na terenach równinnych), nie sprzyjająca rozwojowi rolnictwa, czyni koniecznym nawadnianie pól uprawnych.

Gospodarka

Uzbekistan to kraj w przeważającej mierze rolniczy, w którym największe znaczenie gospodarcze od lat posiada uprawa bawełny. Rozwinięta jest produkcja jedwabiu i hodowla owiec, sadownictwo. Sprzyjający klimat pozwala na uprawę takich roślin jak morele, brzoskwinie, winorośl właściwa, granaty. Corocznie produkuje się również około 3,5 miliona ton ziarna zbóż. Kraj posiada znaczące zapasy różnorodnych surowców mineralnych. Wśród nich wymienić można złoto (4. miejsce na świecie), miedź (11.), uran (7.), ołów, srebro, fosforyty, sole potasowe. Odkryto zapasy gazu ziemnego.

Dochód narodowy 1 800 USD na 1 mieszkańca (2004). Inflacja: 3%. Struktura zatrudnienia: usługi - 35,7%, przemysł - 26,3%, rolnictwo - 38%. Handel zagraniczny: eksportuje się głównie bawełnę, metale, nawozy sztuczne, natomiast importuje się żywność, tekstylia, obuwie. Głównymi partnerami handlowymi są: Rosja, Chiny, Ukraina, Korea Południowa, Niemcy. Obroty w handlu z zagranicą w 2004 – eksport: 3,7 mld USD, import: 2,82 mld USD.

Ludność

Przedstawiciele narodowości tytularnej stanowią 80% ludności kraju. Inne narodowości zamieszkujące Uzbekistan to Rosjanie (5,5%), Tadżycy (5%), Kazachowie (3%), Karakałpacy ( 2,5%), Tatarzy (1,5%). Pod względem wyznaniowym dominują muzułmanie (88%), w zdecydowanej większości sunnici. Do mniejszości prawosławnej należy 11% mieszkańców.

Polityka wewnętrzna i zagraniczna

Zachodni obserwatorzy wskazują na naruszenia praw człowieka przez reżim Isloma Karimova. Wybory parlamentarne z 26 grudnia 2004 r., uznane przez władze rosyjskie za przejrzyste, w pełni demokratyczne i prawidłowo zorganizowane, wywołały falę krytyki ze strony obserwatorów zachodnich, zwłaszcza tych działających z ramienia OBWE. Zwracano uwagę m.in. na niedopuszczanie do wyborów działaczy opozycyjnych oraz całkowitą kontrolę środków przekazu przez administrację Karimova.

Karimov podejmuje wszelkie możliwe środki, aby zapobiec przejęciu władzy w państwie przez skrajne organizacje islamskie. W tym celu prowadzone są działania mające na celu niszczenie aktywności tych organizacji, z prewencyjnymi aresztowaniami i brutalnymi metodami śledztwa włącznie. W 2001 roku Karimov naraził się islamskim fundamentalistom, pozwalając Stanom Zjednoczonym na korzystanie z uzbeckiej przestrzeni powietrznej i obecność amerykańskich kontyngentów wojskowych służących do wsparcia działań w Afganistanie. Uzbeckie władze zastrzegły równocześnie, iż mogą to być wyłącznie oddziały pomocnicze i humanitarne, unikając w ten sposób oskarżeń o udzielenie Amerykanom bazy wypadowej do rozpoczęcia wojny napastniczej. To właśnie z terytorium Uzbekistanu Związek Radziecki napadł na Afganistan w 1979 roku. W swej polityce zagranicznej Karimov zręcznie lawiruje pomiędzy Rosją a Stanami Zjednoczonymi, nie dopuszczając do pełnego uzależnienia się od żadnego z nich.

Problemy ekologiczne

Opracowany za czasów Związku Radzieckiego nieprzemyślany system irygacji pól bawełny doprowadził do katastrofy ekologicznej. W wyniku stałego wysychania Jeziora Aralskiego powstała ogromna pustynia pełna szkodliwych substancji chemicznych, które przez dziesięciolecia wymywane były z pól uprawnych, gdzie stosowane były w zdecydowanie nadmiernych ilościach. Ma to katastrofalny wpływ na zdrowie mieszkańców. W rejonach na południe od Jeziora Aralskiego notuje się wysoki poziom zachorowań na raka, zwłaszcza układu pokarmowego, białaczkę, cholerę. Tereny te charakteryzują się również wysoką śmiertelnością noworodków. Uczeni wskazują na możliwość powstania dziedzicznych wad genetycznych.

Przypisy

↑ jego wszyscy sąsiedzi - Afganistan, Kazachstan, Kirgistan, Tadżykistan i Turkmenistan - także nie mają dostępu do morza; w języku angielskim kraj o takim "podwojonym" odgrodzeniu od morza nazywa się "double-landlocked country"; oprócz Uzbekistanu jeszcze tylko jeden kraj na świecie, Liechtenstein, jest double-landolcked, tj. nie ma żadnego sąsiada, który miałby dostęp do morza

Zobacz też

Linki zewnętrzne

Państwa Azji

Afganistan • Armenia • Arabia Saudyjska • Azerbejdżan • Bahrajn • Bangladesz • Bhutan • Birma • Brunei • Chiny • Cypr • Filipiny • Gruzja • Indie • Indonezja • Irak • Iran • Izrael • Japonia • Jemen • Jordania • Kambodża • Katar • Kazachstan • Kirgistan • Korea Południowa • Korea Północna • Kuwejt • Laos • Liban • Malediwy • Malezja • Mongolia • Nepal • Oman • Pakistan • Rosja • Singapur • Sri Lanka • Syria • Tadżykistan • Tajlandia • Tajwan¹ • Timor Wschodni • Turcja • Turkmenistan • Uzbekistan • Wietnam • Zjednoczone Emiraty Arabskie

Terytoria zależne	Akrotiri • Dhekelia

Państwa nieuznawane na arenie międzynarodowej	Abchazja • Cypr Północny • Górski Karabach • Osetia Południowa • Palestyna (Autonomia Palestyńska)

Terytoria autonomiczne (stanowią integralną część państw)	Aceh • Adygeja • Adżaria • Ałtaj • Buriacja • Chakasja • Chanty-Mansyjski Okręg Autonomiczny • Czeczenia • Czukocki Okręg Autonomiczny • Dagestan • Górski Badachszan • Hongkong • Inguszetia • Jakucja • Jamalsko-Nieniecki Okręg Autonomiczny • Kabardo-Bałkaria • Karaczajo-Czerkiesja • Karakałpacja • Kuangsi • Kurdystan • Makau • Mongolia Wewnętrzna • Muzułmańskie Mindanao • Nachiczewańska Republika Autonomiczna • Ningxia • Osetia Północna • Sinkiang • Tuwa • Tybet • Żydowski Obwód Autonomiczny

¹Tajwan jest obecnie uznawany przez 24 państwa na świecie.

Podział administracyjny Uzbekistanu

Wilajety: andiżański • bucharski • chorezmijski • dżyzacki • fergański • kaszkadaryjski • namangański • nawojski • samarkandzki • surchondaryjski • syrdaryjski • taszkencki
Republika autonomiczna: Karakałpacja

Członkostwo w organizacjach międzynarodowych

Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (OBWE)

Albania · Andora · Armenia · Austria · Azerbejdżan · Białoruś · Belgia · Bośnia i Hercegowina · Bułgaria · Chorwacja · Cypr · Czechy · Czarnogóra · Dania · Estonia · Finlandia · Francja · Gruzja · Grecja · Holandia · Hiszpania · Irlandia · Islandia · Kanada · Kazachstan · Kirgistan · Liechtenstein · Litwa · Luksemburg · Łotwa · Macedonia · Malta · Mołdawia · Monako · Niemcy ·Norwegia · Polska · Portugalia · Rosja · Rumunia · San Marino · Serbia · Słowacja · Słowenia · Stany Zjednoczone · Szwajcaria ·Szwecja · Tadżykistan · Turcja · Turkmenistan · Ukraina · Uzbekistan · Węgry · Wielka Brytania · Włochy

Szanghajska Organizacja Współpracy (SCO)

Rosja • Chiny • Kazachstan • Tadżykistan • Kirgistan • Uzbekistan

Wspólnota Niepodległych Państw (WNP)

Armenia • Azerbejdżan • Białoruś • Gruzja¹ • Kazachstan • Kirgistan • Mołdawia • Rosja • Tadżykistan • Turkmenistan² • Ukraina³ • Uzbekistan

¹ Gruzja wypowiedziała członkostwo; decyzja wchodzi w życie 18 sierpnia 2009 roku.
² Turkmenistan jest członkiem stowarzyszonym od 26 sierpnia 2005 roku.
³ Ukraina dotychczas nie ratyfikowała Statutu WNP.

Euroazjatycka Wspólnota Gospodarcza

Białoruś • Kazachstan • Kirgistan • Rosja • Tadżykistan • Uzbekistan

obserwatorzy: Armenia • Mołdowa • Ukraina

More about Uzbekistan: airway uzbekistan, airline uzbekistan, hotel uzbekistan, travel uzbekistan, tashkent uzbekistan, adoption uzbekistan, muslim uzbekistan, capital uzbekistan, uzbekistan woman,

Uzbekistan

Spis treści

Ustrój polityczny