Article on other languages:
- أنغرا
- Nachtkerzen
- Oenothera
- Oenothera
- Enotero
- Oenothère
- 달맞이꽃
- Rěpnica
- Oenothera
- Oenothera
- נר-הלילה_החופי
- Nakviša
- Teunisbloem
- マツヨイグサ
- Oenothera
- Ослинник
- Nattljussläktet
- 月見草
 |
del.icio.us |
 |
Digg |
 |
Furl |
 |
|
 |
Rojo |
| Add to OnlyWire |
| Wiesiołek | |
 Wiesiołek dwuletni |
|
| Systematyka wg Reveala | |
| Domena | jądrowce |
| Królestwo | rośliny |
| Podkrólestwo | naczyniowe |
| Nadgromada | nasienne |
| Gromada | okrytonasienne |
| Klasa | Rosopsida |
| Rząd | mirtowce |
| Rodzina | wiesiołkowate |
| Rodzaj | wiesiołek |
| Nazwa systematyczna | |
| Oenothera L. | |
| Sp. Pl. 346. 1753 | |
 Galeria zdjęć i grafik w Wikimedia Commons |
|
Wiesiołek (Oenothera L.) – rodzaj roślin zielnych z rodziny wiesiołkowatych (Onagraceae). Należy do niego ok. 120 gatunków pochodzących z Ameryki Północnej, Południowej a także szereg gatunków eurazjatyckich. W Europie występuje ok. 70 gatunków, w Polsce ok. 30, przy czym najpospolitszym gatunkiem jest wiesiołek dwuletni (Oenothera biennis).
Spis treści |
Charakterystyka
- Liście
- Całobrzegie, mogą być pierzaste lub klapowane.
- Kwiaty
- Barwne, u większości gatunków żółte, rzadko białe, purpurowe lub różowe, otwierające się wieczorem (zapylane głównie nocne motyle i rzadko przez pszczoły). Płatki 4.
Systematyka
- Pozycja w systemie Reveala
Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa różowe (Rosidae Takht.), nadrząd Myrtanae Takht., rząd mirtowce (Myrtales Rchb.), podrząd Onagrineae Rchb., rodzina wiesiołkowate (Onagraceae Juss.), podrodzina Oenotheroideae Kostel., plemię Oenothereae Bartl. podplemię Oenotherinae Torr. & A. Gray, rodzaj wiesiołek (Oenothera) L.[1].
Gatunki flory Polski [2]
- wiesiołek czerwonokielichowy (Oenothera glazioviana Micheli in Mart., syn. O. erythrosepala Borbás )
- wiesiołek czerwonołodygowy (Oenothera rubricaulis Kleb., syn. O. muricata L. s. s.)
- wiesiołek czworograniasty (Oenothera tetragona Roth) – efemerofit
- wiesiołek drobnokwiatowy (Oenothera parviflora L.)
- wiesiołek dwuletni (Oenothera biennis L. s. s.)
- wiesiołek dziwny (Oenothera paradoxa Hudziok)
- wiesiołek fałszywy (Oenothera pseudochicaginensis Rostański)
- wiesiołek Hoelschera (Oenothera hoelscheri Renner ex Rostański
- wiesiołek Isslera (Oenothera issleri Renner ex Rostański)
- wiesiołek krzyżowy (Oenothera cruciata Nutt. ex G. Don, syn. O. atrovirens auct. europ.) - efemerofit
- wiesiołek mylący (Oenothera fallax Renner em. Rostański)
- wiesiołek nyski, w. Victorina (Oenothera victorini R. R. Gates & Catches. in R. R. Gates, syn. O. nissensis Rostański )
- wiesiołek ostrolistny (Oenothera acutifolia Rostański)
- wiesiołek ozdobny, w. missouryjski (Oenothera missouriensis Sims, syn. O. macrocarpa Nutt.) - gatunek uprawiany
- wiesiołek pachnący (Oenothera suaveolens Desf. ex Pers, syn. O. suaveolens Desf.)
- wiesiołek piaskowy (Oenothera oakesiana (A. Gray) J. W. Robbins ex S. Watson, syn. O. syrticola Bartlett )
- wiesiołek punktowany (Oenothera punctulata Rostański & Gutte)
- wiesiołek późnokwitnący (Oenothera pycnocarpa Atk. & Bartl. in Bartl., syn. O. chicaginensis De Vries ex Renner)
- wiesiołek Rennera (Oenothera canovirens E. S. Steele, syn. O. renneri H. Scholz )
- wiesiołek Royfrasera, w. turoszowski (Oenothera royfraseri R. R. Gates, syn. O. turoviensis Rostański )
- wiesiołek śląski (Oenothera subterminalis R. R. Gates, syn. O. silesiaca Renner )
- wiesiołek środkowoniemiecki (Oenothera jueterbogensis Hudziok)
- wiesiołek Tacika (Oenothera tacikii Rostański)
- wiesiołek trwały (Oenothera perennis L., syn. O. pumila L. ) – efemerofit
- wiesiołek Wiena (Oenothera wienii Renner ex Rostański)
- wiesiołek wierzbolistny (Oenothera salicifolia Desf. ex G. Don, synonimy: O. depressa Greene, O. hungarica Borbás)
- wiesiołek wrocławski (Oenothera wratislaviensis Rostański)
- wiesiołek wydmowy (Oenothera ammophila Focke)
- wiesiołek zgiętoosiowy (Oenothera albipercurva Renner ex Hudziok)
- Oenothera fruticosa L. – efemerofit
Systematyka gatunków krajowych[potrzebne źródło]
Sect. Oenothera, subsect. Oenothera
Ser. Devriesia Rostański 1985
- wiesiołek wierzbolistny O. salicifolia, O. depressa, O. hungarica
- wiesiołek Rennera O. canovirens, O. renneri
Ser. Oenothera
- wiesiołek dwuletni O. biennis
- wiesiołek czerwonołodygowy O. rubricaulis, O. muricata s. str.
- wiesiołek dziwny O. paradoxa (O. salicifolia x subterminalis)
- wiesiołek pachnący (wonny) O. suaveolens
- wiesiołek nyski (Victorina) O. victorini
- wiesiołek środkowoniemiecki (juterborski) O. jueterbogensis
- wiesiołek mylący O. fallax (O. biennis x glazioviana)
- wiesiołek ostrolistny O. acutifolia
- wiesiołek późnokwitnący (chicagowski) O. pycnocarpa, O. chicaginensis
- wiesiołek Royfrasera (turoszowski) O. royfraseri, O. turoviensis
- wiesiołek Isslera O. issleri (utrwalony mieszaniec O. biennis x oakesiana)
- wiesiołek Tacika O. tacikii (O. rubricaulis x suaveolens)
Ser. Rugglesia Rostański 1985
- wiesiołek wydmowy O. ammophila
- wiesiołek zgiętoosiowy O. albipercurva (utrwalony mieszaniec O. ammophila x biennis)
- wiesiołek piaskowy O. oakesiana, O. syrticola
- wiesiołek krzyżowy O. cruciata, O. atrovirens
- wiesiołek drobnokwiatowy O. parviflora
- wiesiołek śląski O. subterminalis, O. silesiaca
- wiesiołek wrocławski O. wratislaviensis
- Mieszańce
- wiesiołek fałszywy O. x pseudochicaginensis (O. suaveolens x biennis ?)
- O. x rigirubata
- O. x albisubcurva (O. biennis x subterminalis)
- O. x hoelscheri (O. salicifolia x biennis/rubricaulis ?)
- O. punctulata (O. biennis x pycnocarpa)
- wiesiołek Wiena O. x wienii (O. rubricaulis x salicifolia)
- Uprawiane gatunki ozdobne
- wiesiołek missuryjski O. missouriensis
- wiesiołek krzewiasty O. fruticosa
- wiesiołek czworogroniasty O. tetragona
- wiesiołek czerwonokielichowy (Lamarcka) O. glazioviana, O. erythrosepala, O. lamarckiana
Uwagi taksonomiczne
Gatunki wiesiołka (poza dwoma najpospolitszymi O. biennis i O. rubricaulis) są trudne do rozróżnienia i tworzą często trwałe (genetycznie i morfologicznie) oraz płodne mieszańce, które mogą samodzielnie się rozprzestrzeniać i występować razem z gatunkami rodzicielskimi lub też osobno. Badania nad systematyką wiesiołków od wielu lat prowadzi polski botanik Krzysztof Rostański. Dzięki jego badaniom dobrze poznany został skład gatunkowy i rozmieszczenie wiesiołków w Polsce i Europie.
Zastosowanie
- Rośliny lecznicze: olej wiesiołkowy (Oleum Oenotherae) sporządzany z nasion jest stosowany w lecznictwie i do wyrobu kosmetyków.
- Rośliny ozdobne: niektóre gatunki ze względu na piękne, duże kwiaty uprawiane są jako rośliny ozdobne.
Ciekawostki
- Różne gatunki wiesiołka wykazują znaczną zmienność mutacyjną, posłużyły one Hugo de Vriesowi za materiał doświadczalny w badaniach genetycznych nad zjawiskiem dziedziczności.
Przypisy
- ↑ Reveal James L. System of Classification. PBIO 250 Lecture Notes: Plant Taxonomy. Department of Plant Biology, University of Maryland, 1999 Systematyka rodzaju Oenothera wg Reveala
- ↑ Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Vascular Plants of Poland - A Checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 1995. ISBN 83-85444-38-6.