Wyspy Alandzkie:

Wyspy Alandzkie (szw. Åland, fiń. Ahvenanmaa) – szwedzkojęzyczny archipelag wysp politycznie należący do Finlandii, stanowiący jednak osobny podmiot z szeroką autonomią, położony na Morzu Bałtyckim u wejścia do Zatoki Botnickiej. Status wysp jest gwarantowany międzynarodowo, ostatnio przez traktat akcesyjny do Unii Europejskiej.

Łączna powierzchnia archipelagu liczącego 6,5 tys. wysp wynosi 1527 km², a największa wyspa Aland – 650 km². Liczba ludności wynosi 26,2 tys. (2001). Około 100 wysp jest zamieszkanych, głównie przez ludność pochodzenia szwedzkiego, którzy stanowią 90 % mieszkańców wysp. Ludność zajmuje się głównie rybołówstwem, hodowlą bydła i uprawą roli. Jedynym miastem i zarazem stolicą jest szw. Mariehamn (fiń. Maarianhamina).

Ustrój polityczny

Wyspy Alandzkie na podstawie Aktu o Samorządzie Wysp Alandzkich z 28 grudnia 1951 roku są republiką parlamentarną będącą terytorium autonomicznym Finlandii. Wyspy Alandzkie posiadają własny parlament, zwany Lagting składający się z 30 posłów wybranych w głosowaniu demokratycznym. Odpowiedzialny przed nim jest rząd (Landskapsregering) składający się z sześciu ministrów (Edukacji i Kultury, Finansów, Spraw Socjalnych i Środowiska, Administracji i Współpracy z Unią Europejską, Przemysłu i Handlu oraz Komunikacji), na którego czele stoi premier (lantråd), którym dziś, od wyborów w 2007 roku jest Viveka Eriksson. Archipelag ma też jednego posła w Eduskuncie i jednego delegata Radzie Nordyckiej (od 1970). Są także członkiem Unii Europejskiej w ramach Finlandii. W polityce zagranicznej Wyspy Alandzkie są całkowicie uzależnione od rządu fińskiego, którego reprezentantem jest gubernator, obecnie Peter Lindbäck sprawuje tę funkcję.

Główne partie polityczne i ich poparcie

Wyspy Alandzkie posiadają system wielopartyjny z klasycznym podziałem na lewicę, prawicę i centrum. Ostatnie wybory odbyły się 21 października 2007 roku. Wygrała je Partia Liberalna, uzyskała jednak tylko 1/3 miejsc w parlamencie. Wśród nich istnieją partie mające poglądy separatystyczne, chcące odłączyć się od Republiki Fińskiej.

Wyniki

Nazwa partii

Lider

Głosy

Procent

Mandaty

+/-

Partia Liberalna (Liberalerna på Åland)

Viveka Eriksson

4 773

31,6

Alandzka Partia Centrum (Ålands Center)

Veronica Thörnroos

3 106

23,5

[[]] (Obunden Samling)

Jørgen Niclasen

1 571

11,9

Partia Socjaldemokratyczna (Ålands Socialdemokrater)

Barbro Sundback

1 512

11,5

-3

Związek Wolnomyślicieli (Frisinnad Samverkan)

Johan Ehn

1 235

9,5

-1

Przyszłość Wysp Alandzkich (Ålands Framtid)

Anders Eriksson

1 069

8,1

Grupa Hut (Hutgruppen)

153

1,2

Suma (frekwencja 67,8%)

13 419

100

Podział administracyjny

Galeria

Promy pomiędzy Finlandią, Szwecją i Estonią zawijają do portów na wyspach Alandzkich

Östra Hamnen – Wschodni Port dla żaglówek i żaglowców

Sjökvarteret na wschodniej stronie Mariehamn

Żaglowiec Pommern po zachodniej stronie Mariehamn i motorowa łódź wyczynowa

Wzgórze Knutsbodaberget

Kanał Lemströms i ruchomy most nad nim

Przypisy

Zobacz też

Państwa Europy

Państwa

Albania • Andora • Austria • Belgia • Białoruś • Bośnia i Hercegowina • Bułgaria • Chorwacja • Czarnogóra • Czechy • Dania • Estonia • Finlandia • Francja • Grecja • Hiszpania • Holandia • Irlandia • Islandia • Kazachstan • Liechtenstein • Litwa • Luksemburg • Łotwa • Macedonia • Malta • Mołdawia • Monako • Niemcy • Norwegia • Polska • Portugalia • Rosja • Rumunia • San Marino • Serbia • Słowacja • Słowenia • Szwajcaria • Szwecja • Turcja • Ukraina • Watykan • Węgry • Wielka Brytania • Włochy

Terytoria zależne

Gibraltar (Wielka Brytania) • Guernsey (Wielka Brytania) • Jan Mayen (Norwegia) • Jersey (Wielka Brytania) • Svalbard (Norwegia) • Wyspa Man (Wielka Brytania) • Wyspy Owcze (Dania)

Państwo nieuznawane
międzynarodowo

Kosowo ^[1] • Naddniestrze ^[2]

Terytoria autonomiczne
(stanowią część państw)

Athos (Grecja) • Azory (Portugalia) • Baszkiria (Rosja) • Czuwaszja (Rosja) • Gagauzja (Mołdawia) • Irlandia Północna (Wielka Brytania) • Kałmucja (Rosja) • Karelia (Rosja) • Komi (Rosja) • Krym (Ukraina) • Mari Eł (Rosja) • Mordwa (Rosja) • Nieniecki Okręg Autonomiczny (Rosja) • Szkocja (Wielka Brytania) • Tatarstan (Rosja) • Udmurcja (Rosja) • Walia (Wielka Brytania) • Wojwodina (Serbia) • Wyspy Alandzkie (Finlandia)

↑ Republika Kosowa jest uznawana przez 52 ze 192 państw członkowskich ONZ, 22 z 27 UE i 22 z 26 NATO, w tym Polskę.
↑ Mołdawska Republika Naddniestrza nie jest uznawana przez żadne państwo

Podział administracyjny Finlandii

Prowincje Finlandii (fiń. läänit, szw. län): Finlandia Południowa • Finlandia Wschodnia • Finlandia Zachodnia • Laponia • Oulu • Wyspy Alandzkie
Regiony Finlandii • Podregiony Finlandii • Gminy Finlandii • Historyczne prowincje Finlandii

Rada Nordycka

Państwa: Dania • Finlandia • Islandia • Norwegia • Szwecja
Terytoria autonomiczne: Grenlandia • Wyspy Alandzkie • Wyspy Owcze

Unia Europejska

Państwa członkowskie	Austria • Belgia • Bułgaria • Cypr • Czechy • Dania • Estonia • Finlandia • Francja • Grecja • Hiszpania • Holandia • Irlandia • Litwa • Luksemburg • Łotwa • Malta • Niemcy • Polska • Portugalia • Rumunia • Słowacja • Słowenia • Szwecja • Węgry • Wielka Brytania • Włochy
Terytoria specjalne wchodzące w skład Unii	Athos (gr.) • Azory (port.) • Büsingen am Hochrhein (niem.) • Campione d'Italia (wł.) • Ceuta (hiszp.) • Gibraltar (bryt.) • Gujana Francuska (fr.) • Gwadelupa (fr.) • Livigno (wł.) • Helgoland (niem.) • Madera (port.) • Martynika (fr.) • Melilla (hiszp.) • Reunion (fr.) • Wyspy Alandzkie (fiń.) • Wyspy Kanaryjskie (hiszp.)
Oficjalni kandydaci	Chorwacja • Macedonia • Turcja
Terytoria, które wchodziły w skład EWG/UE	Algieria (1957-1962 jako de iure część Francji)^{[potrzebne źródło]} • Grenlandia (1973-1985) • Saint-Barthélemy (1957-2007, jako integralna część Gwadelupy) • Saint-Martin (1957-2007, jako integralna część Gwadelupy)

Wyspy Alandzkie

Spis treści